Usta eğitimci-yazar Necati Doğanç, "Yolu Taşköprü'den Geçenler: Çok Eski Bir Kasaba: Taşköprü" başlıklı köşe yazısını okuyucularına sundu.
Ufuk TİDİM’in Bir Kastamonu Müellifi Talat Mümtaz Yaman Hayatı Eserleri ve Yazıları adlı kitabında Talat Mümtaz Yaman’ın Akşam Gazetesinde yayımlanan Taşköprü’müzle ilgili makalelerine devam ediyoruz. Bu yazımızda 26 Ağustos 1934 yılı Akşam Gazetesi’nde yayımlanan “Çok Eski Bir Kasaba: Taşköprü” makalesini okuyacağız. Geçmişte Taşköprü’müzün nasıl olduğunu ve nasıl geliştiğini öğrenmiş olacağız. İyi okumalar.
“Çok Eski Bir Kasaba: Taşköprü * Taşköprü’de neresi kazılsa eski eserler meydana çıkar.
Taşköprü arkeoloji olarak çok tetkike değer bir kasabadır. Eski devirlerin zamanımıza kadar burada bıraktığı eserler her halde tetkike değer bir mahiyet arz ettiğini, kendiliğinden pek sarih olarak göstermektedir.
Taşköprü, milattan çok evvelki zamanlardan beri mamur ve meskûn bir kasaba imiş. Şimali Anadolu’nun bir kısmını uzun zaman idareleri altında tutan Pafloganyalılar’dan tutunuz da Bizans’lılara, Selçuklular’a kadar hep kıymet ve ehemmiyet muhafaza etmiş, her Taşköprü’ye uğrayan millet burada üzerinde durulacak eserler bırakmış. Pafloganyalılar zamanında Pompeipolis adını taşıyan Taşköprü, Bizanslılar zamanında ehemmiyetini bir kat daha artırmış ve civarında büyük inşaat vücuda getirmişlerdir.
Bu sebepledir ki, gerek bugünkü kasabanın bulunduğu yerde ve gerekse kasabanın şimal tarafında Zımbıllı adını taşıyan oldukça mürtefi bölgede, yeraltında yapılacak üç metreyi geçmiyen hafriyatla, o büyük medeniyetin eserlerini bulmak mümkün olmaktadır. Ne yazık ki, Taşköprü’de ta 700-800 seneden beri yapılagelmekte olan gelişigüzel hafriyatla,b u büyük medeniyetin yeraltında gömülü olan iz ve eserleri her gün bir parça daha tahrip edilmiş ve her taraf delik deşik edilmiştir. Bu tahribat, sırf yedi sekiz asırdan beri yapılmakta olan evlerin temel taşları, kapıların eşikleri, duvarlara konulacak süslü taşların hatırı için yapılmış ve zevkle ve merak ve alaka ile seyredilebilecek, belki de bir çok tarihi hakikatlerin meydana çıkmasına yarayacak büyük medeniyet eserleri harp olup gitmiştir.
Bugün öyle kati olarak iddia ediyorum ki, Taşköprü’nün Zımbıllı tepesinde yapılacak ciddi hafriyat, her halde Atina harabelerinden, akropollerden aşağı kalmayacak bir medeniyet mahsulünü ortaya çıkaracaktır.
Bu tahribat yüzündendir ki, Taşköprü’nün hangi eski camiinin, eski medresesinin duvarlarına, temellerine baksanız, hangi yanmış veya yanmamış evin duvarına göz atsanız, eşiğini karıştırsanız, hangi köşe başına uğrasanız, muhakkak işlenmiş, yazılmış, cidden güzel esere tesadüf etmeden geçmek mümkün değildir.
Hülasa eski bir medeniyet merkezi olan zımbıllı, Taşköprü’nün duvarları, temelleri eşikleri için adeta bir taş ocağı halini almış. Ve bu gün de hala taş ihtiyacı kâmilen eski sarayların, statların ve kim bilir ne gibi medeniyet eserlerinin mecmaı olan Zımbıllı tepesinden temin ediliyor.
Her halde alakadar makamların, bundan sonra olsun, burasına ilmin lüzum göstermediği tek bir kazmanın dahi vurulmaması için ciddi bir teşebbüse gireceğini ümit ederim.
Taşköprü,Bizans eserlerinden başka Selçuklular zamanından da kalmış birçok eserleri sinesinde taşımaktadır. Selçukluların Kastamonu’da atabeyi bulunan Muzaffereddin Yavlak Aslan’ın güzel bir medresesi, büyük yangında harap olmuş. Yangında çatlamış ve parçalanmış olan medrese kitabesi, Kastamonu tarihi nokta-i nazarında çok kıymetli bir vesika mahiyetinde birkaç parça halinde durmaktadır.
Taşköprü’nün köylerinde de gerek Bizans devrinden ve gerekse Selçuklular devrinden kalma pek çok eserler mevcut bulunmaktadır. Hele Donalar adını taşıyan Süleyman Köyü’ndeki eser, cidden tetkike değer bir mahiyettedir. Frikya dönemine ait hükümdar sarayı veya mezarı olması çok muhtemel olan bu büyük eserin her tarafı kabartma aslan, kurt, boğa resimleriyle süslü bulunmaktadır.
Taşköprü’nün içinde bulunan ve şimdiye kadar çeşme olarak kullanılan büyük bir lahitteki sanatkârane nakışlar ve kabartma tezyinat da ayrıca büyük bir dikkatle tetkike muhtaç bir eserdir”
(Akşam Gazetesi 26 Ağustos 1934) Talat Mümtaz Yaman
Sağlıkla kalın.
Kaynak:Ufuk TİDİM/ BİR KASTAMONU MÜELLİFİ TALAT MÜMTAZ YAMAN HAYATI ESERLERİ VE YAZILARI 1.Baskı Aralık 2023.Servi Yayıncılık
Necati DOĞANÇ –Araştırmacı/Eğitimci
