Necati Doğanç, "Geçmiş Zaman Olur Ki… 1938 Yılında Taşköprü" başlıklı makalesini okuyucularına sundu.
Kastamonu’da yayımlanan yerel gazeteler içersinde araştırma yaparken Kastamonu “DOĞRUSÖZ” gazetesinin “18 2.Kânun 1938 “yılında üçüncü sayfasında bulduğum Taşköprü ile ilgili yazıyı Taşköprü Postası gazetesi ve internet sayfasındaki okurlarımla paylaşmak istedim.1938 yılında ilçemizin durumu hakkında bilgi edinmiş oluruz. Yazının içeriğini olduğu gibi aktarıyorum.
“TAŞKÖPRÜ İyiliğe ve Güzelliğe Koşarak Yürüyor”
TABİAT: Vilayetimiz kazaları içinde varlığı ve güzelliği Taşköprü’ye daha büyük bir semahetle vermiş. Bu kazamızın ortasından geçen Gökırmak etrafa hayat,servet ve güzellik saçıyor. Köylerin büyüklüğü,arazinin verimliliği nisbetinde kasabada şirin ve güzel. Yangından sonra hakikaten çok büyük bir kudretle kalkınan Taşköprü bu gün bir çok kaza merkezlerimize değil vilayet merkezlerimize bile nümune olacak bir intizam arz ediyor. Kıymetli Kaymakamları B.Niyazi, Gayyur Belediye Reisi Mehmet Türkmen ve bütün kaza ileri gelenleri el ele vermişler, çalışıyorlar, kasabalarının daha mamur olmasına savaşıyorlar. BELEDİYE İŞLERİ : Taşköprü’nün belediye bütçesi öyle mühim bir para değildir. Nihayet tahsilat 20 bin lirayı buluyor.Buna rağmen az parayla çok iş görmeyi iyi bilen Taşköprü’lüler bu parayla hayli iş becermişler. Bu yıl belediye panayır yerinde kârgir pavyonlar yapacaktır. Bu ilk baharda bu işe başlamak için tertibat alınmıştır. Pavyonların belediyeye haylice varidat temin edeceği ve inşa masrafını bir iki yıl içinde çıkaracağı anlaşılıyor. HÂL: Kasabada bir sebze hali meydana getiriliyor. Temelleri atılmıştır. Yazın bir iki ay içinde bu iş meydana gelecek ve vilayet merkezi de dahil olduğu halde, sebze satışını toz ve topraktan kurtararaksıhhi bir şekilde satış yaptırmak şerefi Taşköprü’ye ait olacaktır. KÜLTÜR PARK: Elektrik santralının önünde ve civarında vücuda getirilen Kültür Park’ında tesviyesi bitmek üzeredir. Bu baharda ağaçlanıp çiçeklenecek ve kasabaya girerken güzel bir bahçeye girildiği hissi verecektir. KALDIRIM VE SU: Kasabanın en büyük derdi su ve kaldırımdır. Bu güzel kasabamızın suyu Kastamonu sularından bile kireçlidir. Kasabaya iyi bir su getirmek için bazı hususi teşebbüsler yapılmışsa da semereli olmamıştır. Yangından sonra hiç kaldırımı kalmayan sokaklar geçilmeyecek haldedir. Çarşı ile bir sokaktan ve büyük caddeden mâda yerlerde şose veya kaldırım yoktur. Sokaklar geniştir. Taşköprü taş itibarıyle o kadar zengin değildir, bunun için kaldırım meselesi bu kasabalılarımızı çok düşündüren bir iştir. Bu kaldırımları belediye bütçesi ile yapıp başa çıkmaya da imkan yoktur. Her evin kendi hizası kaldırımını yaptırması hakkındaki kanuni ahkâmın tatbiki düşünülmektedir. KÖY İŞLERİ: Köy bütçeleri yapılmak üzeredir. Köy kalkınma programında yazılı sıhhat ve kültür işlerine azami gayret sarf edilmektedir. Köy yolları, geçen sene oldukça ilerlemiştir. Bu yıl programın tatbikine devam edilecektir. Taşköprü’den Tosya’ya giden yol, köyden köye yapılarak tekerlekli vasıtaların geçmesine müsait hale getirilmiştir. KÖY KÜLTÜRÜ : Taşköprü köylerinde 20 İlk Mektep vardır. Bunların hepside (3) sınıflı bir muallimlidir. Bu mekteplerin adedi kâfi olmadığı gibi verimi de matlup derecede değildir. Beş sınıflı ve beş muallimli bir mektebi bitirmeyenlerin ilk tahsil görmüş addedilmeyeceği şüphesiz bulunduğundan Umumi Meclis’in bu hususu nazarı itibare alacağı ümit edilmektedir. Merkezde açılan köy yatı mektebinin mevcudu (100)ü bulmuştur. Bu Yatı Mektebi köy bütçelerine konan tahsisatle idare edilmektedir. Gelecek sene talebe adedi 125 olacaktır. Mektebi olmayan her köyden bir talebe okutmak ve üç sınıflı mekteplerden mezunları alıp bu mektebi bitirtmek gayedir. Talebeye gayet iyi bakılmaktadır. Yevmiye talebe on kuruştur. Fakat yemek çok iyi ve gıdalıdır. Çatal ve tabakla yemek yedirilmektedir. Elbiseleri fotinleri iç dış çamaşırları yataklar, çarşafları her şey mükemmeldir. Bu mektebin noksanlarını ikmal etmek başta muhterem Kaymakamları olmak üzere bütün Taşköprü’lülerin en büyük emelleridir, nitekim son balo da bu mektep çocukları menfaatine verilmiştir. GERMEÇTE’Kİ ARSALAR: Kastamonu belediyesinin Germeç pazarında dükkân ve arsaları vardır. Senelerden beri bu emlâk satılmak istenmiş fakat satılamamıştı. Köy kanunu mucibince köy ihtiyar heyeti bu arsa ve dükkânları istimlâke karar vermiştir. Bu istimlâk muamelesi bittikten sonra Germeç’te bir asri mezbaha, bir Pazar yeri ve han, bir de yatı okulu ve köy konağı meydana getirilecektir. Mektep için on sene evel atılan temellerden istifade edilmek düşünülmüşse de yapılan tetkikte bunun mümkün olmayacağı anlaşılmıştır. BALO: Taşköprü’nün Balosu hakikaten çok özenilmiş ve çok emek sarf edilmiş bir Balo olmuştur. Kastamonu’lular da Taşköprü’nün bu güzel balosunu canlandırmak ve daha revnaklı yapmak için adeta birbirleriyle iddia etmişlerdir. Baloya Kastamonu’dan en aşağı (70) den fazla aile gitmiştir. Taşköprü memurları ile ileri gelen halkından pek çoğu baloda mevcut idi. Bilhassa Belediye Parti İdare Heyeti azalarının hemen hepsi gelmişlerdi. Balo salonu olarak intihap edilen İlk Mektep binası çok güzel tanzim edilmişti. Sade elektrik tenviratı için (5000) mum sarf edilmişti. Salon biraz dar ama uzundu. Salona açılan dört beş oda bu darlığı gideriyordu. Büfede her şey hem mebzul hem de ucuzdu. Taşköprü’nün meşhur gazinosu büfe için bütün maharetini sarfetmiş ve çok nefis yiyecekler ve mezeler yapmıştı. Balo’nun açılış saati olan Saat yirmide Aziz Valimiz Bay Avni Doğan baloyu şereflendirdiler. Balo sabahın dördüne hatta beşine kadar devam etti. Sonsuz bir nezahet, neşe ve samimiyet içinde yüzlerle ailenin bir araya gelişi gönüller içinde ebedi bir hatıra olarak kaldı. Taşköprü’de balo iki üç defa yapılmışsa da böyle geniş mikyasta balo ilk defa olarak yapılmıştır. Buna rağmen en modern balolardaki bütün tertibat ve tezyinat yapılmıştır. Hem fakir çocukları sevindirmiş hem de kasabanın bir çok aileleri bir araya gelerek nezih bir gece geçirmişlerdir. Başta kıymetli Kaymakam’ları Bay Niyazi ile Belediye Reisleri Mehmet Türkmen olmak üzere tertib heyetini tebrik ederiz. Doğrusöz Gazetesinde yayımlanan doksan sekiz yıl önce ki Taşköprü’müzün durumunu anlatan yazıyı aktarmaya çalıştım. Sağlıkla kalın.
Kaynak: 18 2.Kânun 1938 tarihli Doğrusöz Gazetesi / www.kastamonuarsiv.ktb.gov.tr
Necati DOĞANÇ .Araştırmacı/Eğitimci
