İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıklarda son dönemde sıkça kullanılan “jet arabuluculuk” uygulamasıyla ilgili Yargıtay kritik bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, işten çıkarıldığı gün arabulucuya götürülerek belge imzalatılan işçilerin iradesinin baskı altında oluşabileceğine dikkat çekerek, bu tür işlemlerle alınan imzaların geçersiz sayılabileceğine hükmetti.
Karar, özellikle işten çıkarma süreçlerinin hemen ardından gerçekleştirilen hızlı arabuluculuk uygulamalarına hukuki sınır getirmesi açısından emsal niteliği taşıyor.
'Hızlı Arabuluculuk' İşçiyi Koruyor mu, Zor durumda mı bırakıyor?
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından verilen kararda, işverenlerin son yıllarda sıkça başvurduğu ve “jet arabuluculuk” olarak bilinen yöntemin, gerçek bir müzakere ortamı oluşturmadığı vurgulandı.
Mahkeme, işçinin işten çıkarıldığı gün apar topar arabulucuya yönlendirilerek haklarından feragat ettirilmesinin, özgür iradeye dayalı bir süreç olmadığını ifade etti. Bu tür uygulamaların, işçinin dava açma hakkını engelleme amacı taşıyamayacağı özellikle belirtildi.
Sağlık Sorunları Süreci Tartışmalı Hale Getirdi
Karara konu olan olayda, bir fabrikada 6 yılı aşkın süredir çalışan ve ağır anksiyete tedavisi gören bir işçinin iş akdi sağlık gerekçesiyle sonlandırıldı. İddiaya göre işçi, aynı gün içerisinde şirketin anlaşmalı olduğu arabuluculuk ofisine götürüldü.
Burada kendisine tüm haklarının ödeneceği belirtilerek bazı belgeler imzalatıldı. Ancak daha sonra yapılan incelemelerde, 6 yıllık kıdeme sahip işçiye ödenen tutarın, 3 yıllık çalışanlardan bile düşük olduğu ortaya çıktı. Bu durum işçiyi yargı yoluna başvurmaya yöneltti.
Mahkemeler 'Baskı Altında İrade' Tespit Etti
İş Mahkemesi, arabuluculuk sürecinin işten çıkarma ile aynı gün içinde gerçekleştirilmesini ve işçiye değerlendirme süresi tanınmamasını dikkate alarak imzalanan belgeleri geçersiz saydı. Mahkeme, işçinin özgür iradesiyle hareket ettiğine dair herhangi bir somut delil bulunmadığını da vurguladı.
Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurusunu reddederek, ağır ilaç kullanan işçinin içinde bulunduğu durumun süreci etkilediğini ve gerçek bir pazarlık ortamı oluşmadığını ifade etti.
Yargıtay’dan Emsal Onama Kararı
Dosyayı son olarak inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, alt mahkemelerin kararını hukuka uygun bularak onadı. Böylece, işçinin baskı altında ya da sağlıklı değerlendirme yapamayacağı bir anda imzaladığı belgelerin geçersiz sayılabileceği netleşmiş oldu.
İş Hukukunda Yeni Dönem Sinyali
Kararla birlikte, işten çıkarma sonrası hızlı şekilde yürütülen arabuluculuk uygulamalarına karşı önemli bir hukuki sınır çizilmiş oldu. Uzmanlara göre bu karar, işçilerin hak kaybı yaşamasını önlemeye yönelik emsal bir içtihat niteliği taşıyor.
