Sosyal güvenlik sistemiyle ilgili yaptığı değerlendirmelerle bilinen SGK Uzmanı Özgür Erdursun, özellikle 1 Ekim 2008 sonrası devlet memuru olanları yakından ilgilendiren önemli bir uyarıda bulundu. Erdursun’a göre kamu çalışanları aktif görev sürecinde büyük bir fark hissetmese de emeklilik zamanı geldiğinde aynı maaşı alan memurlar arasında ciddi gelir farkları oluşabiliyor.
Türkiye’de kamu çalışanları, göreve başlama tarihlerine göre iki ayrı sisteme tabi tutuluyor. 30 Eylül 2008 tarihine kadar memuriyete başlayanlar 5434 sayılı kanun kapsamında “eski memur” olarak değerlendirilirken, 1 Ekim 2008 ve sonrasında göreve başlayanlar 5510 sayılı kanuna göre “yeni memur” statüsünde yer alıyor.
Emekli maaşı hesabında büyük ayrım
Özgür Erdursun’un değerlendirmesine göre eski memurların emekli aylığı hesaplanırken derece, kademe, ek gösterge, makam tazminatı ve görev unvanı gibi birçok unsur dikkate alınıyor. Ancak 2008 sonrası memur olanlarda sistem farklı işliyor. Bu gruptaki memurların emekli maaşı, SSK sistemine benzer şekilde prime esas kazanç üzerinden hesaplanıyor.
Sorun da burada başlıyor. Kamu çalışanlarının görev sırasında aldığı bazı ek ödemeler, tazminatlar ve ilave ücretler SGK matrahına dahil edilmeyebiliyor. Bu nedenle memurun eline geçen maaş yüksek olsa bile emeklilik hesabına yansıyan kazanç daha düşük kalabiliyor.
75 bin TL maaşa karşılık 20 bin TL emekli aylığı iddiası
Erdursun, kamuda birinci derecenin üçüncü kademesine kadar yükselen bir psikoloğu örnek gösterdi. Uzman isim, söz konusu çalışanın bugün yaklaşık 75 bin TL net maaş aldığını, ilk sigorta başlangıcının 2004’te özel sektörde olduğunu ve 2010 yılında memuriyete geçtiğini belirtti.
Bu nedenle 5510 sayılı kanuna tabi olan çalışanın, sistemde görünen emekli aylığının yaklaşık 20 bin TL seviyesinde olduğunu aktardı. Erdursun’a göre kişi 10 ya da 15 yıl daha çalışıp 58 yaşında emekli olsa da tablo ciddi biçimde değişmeyebilir. Çünkü net maaş 75 bin TL olmasına rağmen SGK’ya bildirilen prime esas kazancın 42 bin 839 TL seviyesinde kaldığı ifade ediliyor.
Özel sektör avantajlı hale gelebilir
Erdursun, aynı kişinin kamu yerine özel sektörde 75 bin TL net maaşla çalışması halinde SGK’ya bildirilecek brüt ücretin yaklaşık 105 bin TL olabileceğini belirtti. Bu durumda emekli aylığının ilerleyen yıllarda 50 bin TL’ye yaklaşma ihtimalinin doğabileceğini söyleyen Erdursun, yüksek primle özel sektörde çalışmanın bazı durumlarda emeklilik açısından daha avantajlı hale geldiğini vurguladı.
İkramiye için de kritik uyarı
Uzman isme göre 2008 sonrası memur olanları bekleyen tek risk düşük emekli aylığı değil. Kamuda 15 yılını dolduran bir memurun yüz binlerce liralık emeklilik ikramiyesi hakkı doğabilirken, memuriyetten ayrıldıktan sonra 4A ya da 4B kapsamında çalışılması halinde bu hak tehlikeye girebiliyor.
Erdursun, bu konuda “Bu kişi devlet memurluğundan ayrıldıktan sonra, eksik günlerini tamamlamak ya da geçimini sağlamak için bir gün bile olsa 4A (SSK) veya 4B (Bağ-Kur) kapsamında çalışırsa, ileride kamuda geçen yıllarına ait bu yüz binlerce liralık ikramiye hakkını tamamen kaybedebiliyor.” uyarısında bulundu.
5510 sayılı yasaya tabi memurların, eksik günlerini tamamlamak için Emekli Sandığı kapsamında dışarıdan isteğe bağlı iştirakçi primi ödeme hakkı da bulunmuyor. Erdursun, 1 Ekim 2008 sonrası memur olanlar için tabloyu “Yandı gülüm keten helva” sözleriyle özetleyerek, asıl farkın emeklilik döneminde daha net hissedileceğini ifade etti.
