Türkiye genelinde 1 Temmuz 2026 tarihinde uygulamaya alınan Depozitosu Olan Ambalaj (DOA) Sistemi, kısa sürede milyonlarca kullanıcıya ulaşırken, yaşanan yoğunluk ve sistemin kötüye kullanılmasına yönelik iddialar nedeniyle yeni düzenlemeler hayata geçiriliyor. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), depozito iade noktalarında oluşan uzun kuyrukları ve günlük kota aşımını önlemek amacıyla yarından itibaren geçerli olacak yeni uygulamayı duyurdu.
Yeni düzenlemeyle birlikte, TC kimlik numarası ve cep telefonu kullanılarak yapılan manuel girişler geçici süreyle durdurulacak. Vatandaşlar, depozito iade işlemlerini yalnızca DOA mobil uygulaması üzerinden oluşturacakları kişiye özel QR kod ile gerçekleştirebilecek.
Kota ihlalleri nedeniyle yeni karar alındı
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, sistemde kişi başına günlük 200 adet ambalaj iade sınırı bulunduğunu hatırlatarak, bazı kişilerin yakınlarına ait kimlik ve telefon bilgilerini kullanarak bu sınırı aştığını belirtti.
Öztürk, bazı vatandaşların 1.500 ila 2.000 adet ambalajla iade noktalarına gelmesi nedeniyle depozito makinelerinde uzun kuyruklar oluştuğunu ve zaman zaman vatandaşlar arasında tartışmalar yaşandığını ifade etti.
Bu nedenle yaklaşık iki ay sürmesi planlanan entegrasyon sürecinde işlemler yalnızca mobil uygulama üzerinden alınacak QR kod ile yapılacak.
Sisteme ilgi artmaya devam ediyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı TÜÇA'nın paylaştığı verilere göre, DOA Sistemi kısa sürede önemli bir kullanıcı kitlesine ulaştı.
Sisteme bugüne kadar 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisi dahil olurken, kayıtlı içecek ambalajı sayısı 3 bin 673'e yükseldi. Mobil uygulamayı indiren aktif kullanıcı sayısı ise 2 milyonu aştı.
İlk 10 günlük süreçte yaklaşık 20 milyon ambalaj geri dönüşüme kazandırılırken, DOA logolu plastik, cam ve alüminyum ambalajlar için vatandaşlara her biri karşılığında 1 lira depozito teşvik ödemesi yapılıyor.
Hedef 50 bin iade noktasına ulaşmak
DOA Sistemi'nin altyapı yatırımları da devam ediyor. İlk etapta hizmete alınan 2 bin 500 depozito iade makinesinin, ilerleyen süreçte 20 bine çıkarılması hedefleniyor.
Bunun yanında manuel iade noktalarının 2026 yılı sonuna kadar 10 bine, 2027 yılı sonunda ise 30 bine ulaşması planlanıyor. Marketler, bakkallar, büfeler, oteller ve benzeri işletmelerin sisteme entegrasyonuyla birlikte yaklaşık iki yıl içerisinde Türkiye genelinde 50 bin aktif iade noktasının hizmet vermesi amaçlanıyor.
Ekonomiye ve çevreye katkı sağlaması bekleniyor
DOA Sistemi'nin tam kapasiteyle uygulanmasıyla birlikte içecek ambalajı üretiminde kullanılan ithal ham madde ihtiyacında yüzde 35 ila 40 arasında azalma öngörülüyor.
Yetkililerin hesaplamalarına göre geri dönüştürülen her 20 ambalaj yaklaşık 1 dolarlık ithal ham madde kullanımını karşılayabilecek. Bu sayede sistemin Türkiye'nin cari açığına yıllık 600 milyon dolar katkı sağlaması hedefleniyor.
Ayrıca uygulamayla yıllık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması ve 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edilmesi planlanıyor.
DOA iade makineleri nerelerde bulunuyor?
DOA iade makineleri ve iade merkezleri; zincir marketler, alışveriş merkezleri, üniversite kampüsleri, havalimanları, meydanlar, parklar ve toplu taşıma terminalleri gibi vatandaşların yoğun olarak kullandığı noktalarda hizmet veriyor. Sistemin yaygınlaştırılmasıyla birlikte önümüzdeki dönemde iade noktalarının sayısının daha da artırılması hedefleniyor.
