Vergi denetimlerinde mükellefleri yakından ilgilendiren yeni bir dönem başlıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, vergi kaybı ve kayıt dışılıkla mücadelede dijital altyapısını güçlendirecek yeni bir uygulamayı hayata geçirmeye hazırlanıyor. Yapay zeka destekli olarak geliştirilen Bilinç Platformu ile mükellefler, denetim ya da ceza sürecine girmeden önce vergisel risklerini görebilecek.
Yeni sistemin temel amacı, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek mükelleflere erken uyarı ve rehberlik sağlamak olacak. Böylece işletmeler, vergi idaresi tarafından tespit edilen riskli alanları önceden öğrenip gerekli değerlendirmeleri yapabilecek.
Vergi riskleri sayısal skorlarla görülecek
Vergi Denetim Kurulu tarafından geliştirilen Bilinç Platformu, web tabanlı bir uygulama olarak hizmet verecek. Platform üzerinden mükelleflerin riskli görülen vergisel işlemleri doğrudan kendileriyle paylaşılacak. Bu sayede firmalar, olası bir inceleme ya da ceza sürecinden önce durumlarını görme ve düzeltme imkânı bulacak.
Platformun ilk aşamasında 150’den fazla kural bazlı vergi analizi devreye alınacak. Bunun yanında vergisel konulara odaklanan makine öğrenmesi senaryoları da sistemde kullanılacak. Mükelleflerin risk durumları sayısal skorlar halinde gösterilecek ve daha objektif, veri temelli bir değerlendirme yapılması sağlanacak.
Yüksek risk puanı çıkan alanlarda ise sistem üzerinden mükelleflere rehberlik sunulması hedefleniyor.
Karşı taraf riski de mükellefe gösterilecek
Yeni platformun dikkat çeken başlıklarından biri de “karşı taraf riski” olacak. Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi’nin çıktıları doğrultusunda, mükelleflerin ticari ilişki içinde bulunduğu kişi veya firmalardan kaynaklanan riskler de sistem üzerinden paylaşılacak.
Bu uygulamayla mükellefler yalnızca kendi işlemlerini değil, iş yaptıkları taraflar nedeniyle ortaya çıkabilecek vergisel riskleri de görebilecek. Özellikle sahte belge kullanımı ve riskli ticari ilişkiler konusunda daha erken farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.
Kayıt dışılıkla mücadelede yeni dijital adım
Bilinç Platformu’na, Vergi Denetim Kurulu tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de entegre edilecek. Bu kapsamda parasal hareketler üzerinden belirlenen riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak.
Sistem sayesinde mükelleflerin, gerçekleştirdikleri parasal işlemlerin takip edildiğini bilerek vergisel yükümlülükler konusunda daha dikkatli hareket etmesi bekleniyor. Bu yönüyle platform, kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturacak.
Talep eden mükellefe müfettiş rehberliği
Bilinç Platformu yalnızca risk bildiren bir ekran olarak çalışmayacak. Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik süreci de işletilebilecek. Bu kapsamda vergi müfettişleri görevlendirilerek mükelleflere riskli alanların değerlendirilmesi konusunda destek sağlanabilecek.
Uygulama ile denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmesinde yarar görülen hususlarda da bilgilendirme yapılacak. Böylece hataların büyümeden, ceza sürecine dönüşmeden düzeltilmesi hedeflenecek.
Bakan Şimşek: Denetim öncesi bilinçlendirme anlayışı geliyor
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde “denetim sonrası müdahale” yerine “denetim öncesi bilinçlendirme” anlayışını hayata geçireceklerini belirtti.
Şimşek, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak.”
Vergi denetimlerinde yapay zeka destekli bu yeni modelin, hem idarenin denetim kapasitesini artırması hem de mükelleflerin olası riskleri daha erken aşamada görerek önlem almasına katkı sunması bekleniyor.
