Türkiye'de yaşlı nüfusun hızla artması, sosyal güvenlik sisteminde yeni düzenlemeleri gündeme taşıdı. 65 yaş ve üzerindeki nüfusun son 5 yılda yüzde 20,5 artarak 9 milyon 583 bini aşmasının ardından, yaşlılık döneminde bakım ihtiyacına yönelik yeni bir sistem için hazırlık yapılması kararlaştırıldı.
2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'a (OVP) “uzun dönemli bakım sigortası” dahil edildi. Yeni sistemle yaşlılık veya uzun süreli bakım ihtiyacı nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini tek başına yerine getiremeyen kişilere yönelik hizmetlerin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Türkiye'nin yaşlı nüfusu artıyor
Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 yılı verilerine göre, ülkede 65 yaş ve üzerindeki nüfus 5 yılda yüzde 20,5 oranında arttı. 2020 yılında 7 milyon 953 bin 555 olan yaşlı nüfus, 2025 itibarıyla 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı.
Yaşlı nüfusun toplam nüfus içerisindeki payı da aynı dönemde yüzde 9,5'ten yüzde 11,1'e yükseldi. Yaşlı nüfusun dağılımına bakıldığında 65-74 yaş grubunun toplam yaşlı nüfus içerisinde yüzde 62,9'luk paya sahip olduğu görülüyor.
75-84 yaş grubunun oranı yüzde 27,9 olurken, 85 yaş ve üzerindekiler yaşlı nüfusun yüzde 7,8'ini oluşturuyor. Türkiye'de 100 yaş ve üzerinde yaşayan kişi sayısının da 8 bini aştığı belirtiliyor.
Uzun dönemli bakım sigortası geliyor
Artan yaşlı nüfus ve doğurganlık oranlarındaki düşüş, sosyal güvenlik sisteminin geleceğine ilişkin yeni politikaların oluşturulmasını beraberinde getirdi.
Bu kapsamda uzun dönemli bakım sigortası, 2027-2029 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program'da yer aldı. Uygulamanın hayata geçirilebilmesi için ilgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla gerekli altyapının oluşturulması planlanıyor.
Yeni sistemin temel hedeflerinden biri, yaşlılık ve uzun süreli bakım ihtiyacı nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini kendi başına gerçekleştiremeyen kişilerin bakım hizmetlerine daha kolay erişebilmesi olacak.
Evde ve kurumlarda bakım desteği güçlendirilecek
Planlanan düzenlemeyle bakım hizmetlerinin yalnızca kurumlarda değil, ev ortamında da güçlendirilmesi hedefleniyor.
Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin süreklilik kazanması, bu hizmetlerin uzaktan sağlık uygulamalarıyla bütünleşik şekilde yürütülmesi planlanıyor. Böylece bakım ihtiyacı bulunan kişilerin ihtiyaçlarına daha kapsamlı bir sistem üzerinden yanıt verilmesi amaçlanıyor.
Düzenlemenin aynı zamanda ailelerin üzerindeki bakım yükünü azaltması ve yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte ortaya çıkan bakım ihtiyacına daha sürdürülebilir bir çözüm oluşturması bekleniyor.
Sağlık harcamalarında yeni denetim modeli
OVP kapsamında yalnızca bakım sigortasıyla sınırlı kalmayan çeşitli sağlık ve sosyal güvenlik adımlarının da atılması planlanıyor.
Sağlık hizmetlerine erişimin kısıtlanmadan finansal sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla yeni denetim modellerinin geliştirilmesi öngörülüyor. Geri ödeme sistemlerinde risk analizlerinin ve sağlık hizmeti sunucularının davranışlarının dikkate alınması hedefleniyor.
Veri analizlerinden yararlanılarak geri ödeme kriterlerinin yeniden değerlendirilmesi ve değer bazlı geri ödeme yöntemlerinin yaygınlaştırılması da planlanan çalışmalar arasında bulunuyor.
Sağlık Market kapsamı genişletilecek
Program kapsamında Sağlık Market uygulamasının da daha fazla ilaç ve medikal malzemeyi kapsayacak şekilde genişletilmesi hedefleniyor.
Bunun yanı sıra üniversite hastanelerinin eğitim, araştırma ve sağlık hizmeti fonksiyonlarının daha etkin ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması planlanıyor.
İstihdamda daha uzun süre kalma hedefi
Yeni dönemde sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için kişilerin çalışma hayatında daha uzun süre kalmasını teşvik edecek düzenlemeler de gündemde.
Sistemin kapsamının genişletilmesi, sosyal güvenlik dışında kalan farklı meslek ve gelir gruplarının sisteme dahil edilmesi ve mevzuatın yeni nesil esnek çalışma modellerine uyarlanması planlanıyor.
Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi, kurumların bilişim altyapısının güçlendirilmesi ve kurumlar arasındaki veri paylaşımının artırılması da programdaki hedefler arasında yer alıyor.
Türkiye'de yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte önemi daha da artan bakım hizmetlerine yönelik uzun dönemli bakım sigortası için önümüzdeki dönemde uygulanabilirlik çalışmalarının yapılması bekleniyor.
