Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtı kiralama sektörünü yakından ilgilendiren kapsamlı bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Resmi Gazete’de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile araç kiralama işletmelerine yönelik yeni şartlar belirlenirken, tüketicilerin kiralama süreçlerinde daha güçlü şekilde korunması amaçlandı.
Yeni düzenleme; işletmelerin yetki belgesi alması, kiralanabilecek araçların yaş ve kilometre sınırları, depozito uygulamaları, sigorta güvenceleri ve internet üzerinden yayımlanan kiralama ilanları gibi çok sayıda konuyu kapsıyor.
Araç Kiralama İşletmelerine Yetki Belgesi Zorunluluğu
Yönetmelikle birlikte ticari amaçla motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale geliyor. Belge başvuruları ve ilgili işlemler, kurulacak Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi üzerinden yürütülecek.
Sistemin 1 Ocak 2027’ye kadar oluşturulması planlanırken işletmelerin bazı temel şartları karşılaması gerekecek. Buna göre işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefiyetinin bulunması ve iş yerinin mevzuatta belirtilen amaçlara uygun şekilde kullanılması şartları aranacak.
Ayrıca işletme sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesine sahip olması gerekecek.
Kiralanacak Araçlara Yaş ve Kilometre Sınırı
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de kiraya verilecek araçların teknik ve fiziki özellikleri oldu. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiralanmasına izin verilmeyecek.
Bunun yanı sıra 180 bin kilometrenin üzerindeki araçlar da kiralama kapsamı dışında tutulacak. Elektrikli araçlarda ise kilometre sınırı 300 bin olarak belirlendi. Periyodik bakımları zamanında yapılmayan veya ağır hasar kaydı bulunan araçların da kiraya verilmesi yasaklanacak.
Bu düzenlemelerle tüketicilerin daha güvenli ve teknik açıdan yeterli araçlarla hizmet almasının sağlanması hedefleniyor.
İşletmeler İçin Asgari Araç Sayısı Belirlendi
Yeni yönetmelik, işletmelerin sahip olması gereken araç sayısına ilişkin de kriterler getiriyor. Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Bu araçların en az 5'inin işletme adına tescilli olması şartı aranacak.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise en az 5 araç bulundurma şartı getirilecek. Bu araçlardan en az 2'sinin işletme adına kayıtlı olması gerekecek.
Ayrıca söz konusu yerlerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunması zorunlu olacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekecek.
Depozitoda Üst Sınır Uygulaması Geliyor
Yönetmelik, tüketicilerin en fazla mağduriyet yaşayabildiği konulardan biri olan depozito uygulamasına da sınır getiriyor.
1 ila 6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito tutarı en fazla 3 günlük kira bedeli kadar olabilecek. 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılacak.
Aracın tüketici tarafından iade edilmesinin ardından depozitonun en geç 7 gün içinde geri verilmesi gerekecek. Ayrıca olağan kullanım sonucu meydana gelen yıpranma ve aşınmalar gerekçe gösterilerek tüketiciden ücret alınamayacak veya depozitodan kesinti yapılamayacak.
Rezervasyonlarda Tüketiciye Yeni Haklar
Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketicilere de önemli bir kolaylık sağlanıyor. Araç teslimine 24 saatten az süre kalması şartıyla tüketici, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeden değişiklik yapabilecek veya rezervasyonu iptal edebilecek. Bu işlemler sırasında tüketiciden kesinti yapılmayacak.
Mevsim koşulları, trafik güvenliği veya kiracının güvenliği açısından gerekli olması halinde işletmelerin kış lastiği temin etmesi de zorunlu olacak.
Sigorta güvencelerinin kiralama bedeline dahil edilmesi öngörülürken, kiracının sigortadan yararlanması ek bir ücret veya başka bir koşula bağlanamayacak.
İnternetteki Kiralama İlanları da Denetlenecek
Yeni düzenleme yalnızca fiziksel kiralama işletmelerini değil, internet ortamındaki ilan ve aracı platformları da kapsıyor. Platformların, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmesi gerekecek.
Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin bu platformlara üye olması ve araç kiralama ilanı yayımlaması engellenecek. Böylece internet üzerinden gerçekleştirilen kiralama işlemlerinde kayıt dışı faaliyetlerin ve tüketici mağduriyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
Yönetmelik Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Sektörün yeni kurallara uyum sağlayabilmesi amacıyla yönetmeliğin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanıyor. Mevcut işletmelere yetki belgesi almaları için 1 Temmuz 2027’ye kadar süre tanınırken, asgari araç sayısı ve taşıtların niteliklerine ilişkin şartların karşılanması için son tarih 1 Ocak 2028 olarak belirlendi.
Ticaret Bakanlığı, düzenlemeyle araç kiralama sektöründe şeffaflığın artırılmasını, tüketici haklarının güçlendirilmesini, kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesini ve daha adil bir rekabet ortamının oluşturulmasını hedefliyor. Yeni kuralların yürürlüğe girmesiyle birlikte hem kiralama işletmeleri hem de tüketiciler açısından sektörde daha standart ve denetlenebilir bir dönemin başlaması bekleniyor.
