Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” adıyla anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için çalışmalar sürüyor. Yeni model, geliri belirlenecek sınırın altında kalan hanelerin desteklenmesini amaçlıyor. Ancak destek miktarı, gelir sınırı ve başvuru koşulları henüz kesinleşmedi. Bu nedenle bugün için herkesin alacağı sabit bir aylık ödemeden söz etmek mümkün değil.
Sistemin temelinde, yalnızca haneye giren toplam paraya bakmak yerine ailenin koşullarını da değerlendirmek var. Çocuk sayısı, yaşlı veya engelli bireylerin bulunması ve yaşanılan yerdeki ihtiyaçlar, yapılacak çalışmalarda dikkate alınabilecek başlıklar arasında yer alıyor.
Her haneye aynı destek verilmeyebilir
Hazırlanan modele ilişkin bilgilere göre yardımların türü il ve ilçelerin koşullarına göre değişebilecek. Bir bölgede kira gideri öne çıkarken başka bir bölgede ısınma, gıda ya da enerji ihtiyacı daha belirleyici olabilir. Bu nedenle desteğin yalnızca nakit ödeme şeklinde değil, farklı ihtiyaçlara yönelik yardımlarla da sunulması üzerinde duruluyor.
Bu yaklaşım, aynı gelire sahip iki hanenin ihtiyaçlarının her zaman aynı olmayacağı düşüncesine dayanıyor. Antalya’da yaşayan bir aileyle Hakkari’de yaşayan bir ailenin temel giderleri farklılaşabileceği için desteklerin yerel koşullara göre şekillendirilmesi hedefleniyor.
Emekliler otomatik olarak kapsama alınacak mı?
Düşük emekli aylığı alanların durumu da GETAD tartışmalarında öne çıkıyor. Ancak yalnızca en düşük emekli maaşını almak, yeni destekten otomatik olarak yararlanılacağı anlamına gelmiyor. Modelde hanenin toplam geliri ve yaşam koşullarının birlikte değerlendirilmesi planlanıyor. Kimlerin hak sahibi olacağı, gelir eşiği ve diğer ölçütler açıklandığında netleşecek.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sistemi yeni nesil bir sosyal destek modeli olarak tanımladı. Çalışmaların Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda farklı kurumlarla yürütüldüğünü, pilot çalışmaların başladığını ve modelin 2027’de ülke geneline yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtti.
Ödeme miktarı ve başvurular henüz açıklanmadı
Etki analizlerinin tamamlanması, bütçe planlaması ve devam eden mevzuat çalışmaları, uygulamanın son biçimini belirleyecek. Gerekli görülürse yasal düzenleme de yapılacak. Şu ana kadar hane başına ödenecek tutara ya da başvuruların başlayacağı tarihe ilişkin kesin bir açıklama bulunmuyor.
Dolayısıyla “vatandaşlık maaşı ne kadar olacak?” sorusunun bugün için rakamlı bir yanıtı yok. Önümüzdeki açıklamalarda özellikle gelir sınırı, desteklerin hangi ihtiyaçları karşılayacağı ve başvuru yönteminin nasıl işleyeceği netleşecek.
