Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde 1–7 Mart Yeşilay Haftası kapsamında düzenlenen etkinlikte, bağımlılığın birey ve toplum üzerindeki etkileri bilimsel yönleriyle ele alındı. Uzmanlar, özellikle “bir kereden bir şey olmaz” düşüncesinin bağımlılığa giden süreci başlatabildiğine dikkat çekerek sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurguladı.
Bağımlılıkla Mücadelede Çok Boyutlu Yaklaşım Ele Alındı
OMÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi’nde gerçekleştirilen “Sağlıklı Yaşam İçin Bağımlılıkla Mücadelede Çok Boyutlu Yaklaşımlar” etkinliği, Bilim İletişim Ofisi koordinasyonunda düzenlendi. Programda bağımlılığın yalnızca bireysel bir sorun olmadığı, aynı zamanda toplumsal sonuçları olan çok yönlü bir mesele olduğu vurgulandı.
Etkinlikte konuşan OMÜ Bağımlılıkla Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Alaattin Altın, bağımlılık yapan maddelerin beyindeki etkilerine değinerek şu ifadeleri kullandı:
“Bağımlılık yapan maddelerin ilk anda vermiş olduğu yalancı bir haz vardır. Bunun oluşturduğu bir algı var. Çevremizdeki insanlar bunu kullanıyor ve tavsiye ediyorsa biz de bu algıya kapılarak maalesef ‘bir kereden bir şey olmaz’ diyerek o maddeyi kullanıyoruz. Bir kişi A maddesini ilk defa kullandığında örneğin 100 birim dopamin salınımı gerçekleşiyor. Kişi normal bir olayda mutlu olduğunda, örneğin dersten geçtiğinde ya da yemek yediğinde 5 birim dopamin salınımı oluyor ve tekrar sıfıra geri geliyor. Ancak kişi A maddesini kullandığında 100 birim salgılanıyor, daha sonra o sıfıra geri inemiyor. Artık eksiye düşüyor. Eksi 10’a düştüğünde anksiyete, kaygı, huzursuzluk ve yoksunluk sendromları ortaya çıkmaya başlıyor. Beyniniz size oyun oynamaya başlıyor ve ‘tekrar bu maddeyi kullanırsan bu hâlden kurtulursun’ diyor. Kişiler de o hâlden kurtulmak için tekrar kullanıyor. Ancak artık 100 birim salgılanmayacak. Eksi 10’da olduğu için 90 birim salgılanacak ve kişi bu sefer eksi 20’ye düşecek. Daha sonra o kişi o maddeden haz alamaz hâle geliyor. Haz alamadığı için maddenin dozunu artırmaya başlıyor. Sonra yine lezzet alamaz hâle gelince maddeyi değiştirmeye başlıyor. Bu süreçte en büyük sorun, bağımlının ‘ben bağımlıyım’ dememesidir. ‘Ben istesem bırakırım’ düşüncesi ortaya çıkıyor. Bu şekilde bağımlılık artarak devam ediyor. Öncelikli olarak mücadelemizi sigarayla vermemiz gerekiyor. Bunu üstüne basa basa söylüyorum. Bağımlılığa giden yollara baktığımızda en başta sigara geliyor. Bir kişi sigara içmeden kolay kolay diğer maddeleri kullanmaz. Sigara bu işin emekleme safhasıdır. Hayatımızda güzellikleri artırmamız lazım. Öncelikli olarak spor yapmamız gerekiyor.”
“Bağımlılığımızın Farkına Çoğu Zaman Varamıyoruz”
Yeşilay Samsun Şubesi Başkanı Emre Güneş ise teknoloji ve tüketim alışkanlıklarının bağımlılıkla ilişkisine dikkat çekti. Güneş, hareketli ve sağlıklı bir yaşamın önemini vurgulayarak şunları söyledi:
“Durağan bir hayatımız varsa, bu durum ister istemez bizi teknolojiye itiyor. Hiç yoksa film izlerken bir şeyler atıştırıyoruz. Bu da sağlığımızı bozabiliyor. Samsun’da Yeşilay Spor Kulübü’nü kurduk. Çocukları, gençleri ve aileleri spora teşvik etmek için çalışmalar yürütüyoruz. Aslında konuşmadığımız ve dokunmadığımız zaman bağımlılığımızın çok farkına varmıyoruz. Bu noktada dikkat etmemiz gerekiyor. Sonrasında çok büyük zararlar verebiliyor. Örneğin Dubai çikolatası ilk çıktığında ‘Almamız lazım’ dedik. İlk defa yediğimizde çok büyük haz aldık. Ancak sonraki yemelerimizde o haz yok. İşte bağımlılık böyle bir şey.”
Öğrencilere Narkotik Maddelerin Etkileri Anlatıldı
Samsun Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü’nde görevli polis memuru Hasan Arslan da programda öğrencilere bağımlılığın tehlikeleri hakkında bilgi verdi. Arslan, gençlerin hayatlarını kendi seçimleriyle şekillendirmesi gerektiğini vurgulayarak, narkotik maddelerin beyin üzerindeki etkileri ve davranış kontrolünü nasıl bozduğunu örneklerle anlattı. Ayrıca meslek hayatındaki deneyimlerini öğrencilerle paylaştı.
Program kapsamında öğrenciler, narkotik arama köpeği Hector ile tanışma fırsatı da buldu. Etkinlik, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.
Üniversite Yerleşkelerinde Bilgilendirme Stantları Kuruldu
OMÜ Bağımlılıkla Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi, Yeşilay Haftası dolayısıyla üniversitenin farklı yerleşkelerinde bilgilendirme stantları kurdu. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Halk Sağlığı Hemşireliği İntörn Uygulaması dersi öğrencileri ve Yeşilay gönüllülerinin katkı verdiği çalışmada bağımlılık konusunda farkındalık oluşturulması hedeflendi.
Stantlarda dağıtılan materyaller ve yapılan bilgilendirmelerde; tütün ve alkol bağımlılığı, madde bağımlılığı, teknoloji bağımlılığı ile kumar ve sanal kumar bağımlılığı gibi konular ele alındı. Türkçe ve İngilizce hazırlanan broşürlerle katılımcılara bilgi verilirken öğrencilerin soruları da yanıtlandı.
Etkinlik, bağımlılıkla mücadele konusunda toplumsal farkındalığı artırma hedefiyle tamamlandı.
