Nisan ayında etkili olan kar yağışı, kene popülasyonunun azalacağı yönündeki beklentileri yeniden gündeme taşıdı. Ancak uzmanlar, sert geçen kış şartlarının keneleri tamamen ortadan kaldırmadığına dikkat çekiyor.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin, kış mevsiminin uzun ve sert geçmesinin her kene türü üzerinde aynı etkiyi göstermediğini belirtti. Keskin, Türkiye’de zaman zaman görülen aşırı yağışların “iklim düzensizliği” olarak değerlendirildiğini ve bu durumun kene popülasyonlarını doğrudan etkileyebileceğini ifade etti. Toplumda yaygın olan “kış uzun sürerse yazın kene azalır” düşüncesinin ise bilimsel olarak her tür için geçerli olmadığını vurguladı.
Bazı kene türleri soğuk havalarda da aktif
Kış aylarında hava sıcaklıklarının düşmesine rağmen bazı kene türlerinin yaşamını sürdürebildiğini belirten Keskin, şu ifadeleri kullandı:
“Kışın sert geçmesi ve kar örtüsünün bulunmasının kenelerin tamamen yok olduğu anlamına gelmediğini belirten Prof. Dr. Keskin, "Hava sıcaklığının yaklaşık 4 derece olduğu dönemlerde dahi kene toplayabiliyoruz. Özellikle soğuğa dayanıklı bazı türler, kış ve sonbahar aylarında da aktif olabiliyor. Bazı kene türleri larva evresinde eksi 20 derecenin altındaki sıcaklıklarda dahi uzun süre hayatta kalabiliyor. Keneler, aşırı soğukta doğrudan yüzeyde kalmak yerine daha korunaklı alanlara yönelir. Toprak altı, taş altı ve yaprak döküntülerinin bulunduğu alanlar, kışın dış ortama göre daha sıcak olduğu için keneler buralarda yaşamlarını sürdürebilir" dedi.”
Antifriz proteinleriyle hayatta kalıyorlar
Kenelerin biyolojik olarak oldukça dirençli canlılar olduğuna dikkat çeken Keskin, düşük sıcaklıklara karşı geliştirdikleri mekanizmaları da anlattı. Kenelerin antifriz proteinleri sayesinde soğuğa dayanabildiğini belirten Keskin, şu değerlendirmede bulundu:
“Kenelerin biyolojik olarak da oldukça dayanıklı canlılar olduğuna dikkat çeken Keskin, bu canlıların antifriz proteinleri sayesinde düşük sıcaklıklara karşı direnç geliştirdiğini belirterek, "Bazı kene türleri kışı yumurta, bazıları ise larva halinde geçirir. Kene yumurtalarının da çevresel tehditlere karşı koruma mekanizmaları vardır. Keneler, yumurtalarını ‘Gené's organı' adı verilen yapıdan salgılanan bir sıvıyla kaplayarak kuruma, bakteri ve mantarlara karşı koruyabilir. Kene popülasyonlarının ciddi şekilde azalması için uzun süreli ve çok düşük sıcaklıkların etkili olması gerekir. Bunun dışında keneler, kışı dinlenme halinde geçirerek varlıklarını sürdürebilir" ifadelerini kullandı.”
Uzmanlardan uyarı: Tedbiri elden bırakmayın
Uzmanlar, kene riskinin yalnızca yaz aylarıyla sınırlı olmadığını belirterek vatandaşların yıl boyunca dikkatli olması gerektiğini vurguluyor. Özellikle doğa yürüyüşleri, tarla ve bahçe çalışmaları sırasında koruyucu önlemlerin ihmal edilmemesi öneriliyor.
