Nişasta bazlı şekerin özellikle fazla ve uzun süreli tüketiminin obezite başta olmak üzere çeşitli metabolik sorunlarla ilişkili olabileceği belirtildi. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, nişasta bazlı şekerin hızlı emilimi, sıvı formda tüketilmesi ve tokluk hissini yeterince uyarmamasının fazla enerji alımına zemin hazırlayabileceğine dikkat çekti.
Nişasta bazlı şeker vücutta nasıl etkiliyor?
Nişasta bazlı şekerin çoğunlukla mısır nişastasının endüstriyel işlemlerden geçirilmesiyle sıvı şurup halinde elde edildiğini belirten Yıldız, bu ürünlerin temel olarak glukoz ve fruktoz içerdiğini ifade etti.
Glukozun vücuttaki hücreler tarafından enerji kaynağı olarak kullanıldığını aktaran Yıldız, fruktozun ise ağırlıklı olarak karaciğerde metabolize edildiğini belirtti. Fazla miktarda nişasta bazlı şeker tüketiminin karaciğer üzerindeki metabolik yükü artırabileceğini ve zamanla yağlanma ile insülin direnci gibi sorunlarla ilişkilendirilebileceğini söyledi.
Yıldız, fazla enerji alımının da vücutta yağ birikimini artırarak obezite ve buna bağlı metabolik problemlerin ortaya çıkmasına katkıda bulunabileceğini kaydetti.
Tokluk hissini yeterince uyarmıyor
Nişasta bazlı şekerin sıvı formda tüketilmesinin de önemli bir sorun olduğuna dikkat çeken Yıldız, hızlı tüketilen şekerli içeceklerin yeterli tokluk hissi oluşturmayabileceğini belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü de serbest şeker tüketiminin sınırlandırılmasını öneriyor. Örgüte göre serbest şekerlerin günlük enerji alımının yüzde 10'undan az olması, yaklaşık 2 bin kalorilik beslenme düzeninde ise 50 gramın altında tutulması gerekiyor. Daha düşük tüketim düzeylerinin ek sağlık yararları sağlayabileceği belirtiliyor.
Şekerli içeceklerin yüksek miktarda tüketilmesinin toplam enerji alımını artırabileceği ve bunun sağlıksız kilo alımına katkıda bulunabileceği de vurgulanıyor.
Bir kutu gazlı içecekte 35-40 gram şeker bulunabiliyor
Yıldız, gazlı içeceklerin kısa sürede yüksek miktarda şeker tüketimine neden olabileceğine dikkat çekerek bir kutu gazlı içecekte yaklaşık 35-40 gram şeker bulunabildiğini belirtti.
Bu miktarın, günlük serbest şeker tüketimi açısından önemli bir bölümü oluşturduğunu ifade eden Yıldız, özellikle şekerli içeceklerin tüketiminde dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Dünya Sağlık Örgütü, serbest şekerlerin azaltılmasını hem yetişkinler hem de çocuklar için öneriyor. Yüksek serbest şeker tüketiminin sağlıksız kilo alımı ve diş çürükleriyle ilişkili olduğuna dikkat çekiliyor.
Paketli gıdalarda etiket uyarısı
Nişasta bazlı şekerlerin yalnızca tatlı ürünlerde bulunmadığına dikkat çeken Yıldız, paketli ve işlenmiş gıdaların içeriklerinin dikkatle incelenmesi gerektiğini belirtti.
Ürünlerin üzerinde yalnızca “şeker” ifadesinin bulunmadığını aktaran Yıldız; fruktoz, glukoz, glukoz-fruktoz ve mısır şurubu gibi farklı ifadelerin de kullanılabildiğini söyledi.
Bu nedenle tüketicilere ürünlerin ön yüzündeki reklam ve tanıtımlardan ziyade besin değerleri tablosunu incelemeleri önerildi. Etiketlerde özellikle 100 gram veya 100 mililitre başına düşen şeker miktarının kontrol edilmesinin, tüketilen toplam şekeri takip etmek açısından önemli olduğu belirtildi.
Gebelikte ve çocukluk döneminde tüketim önemli
Yıldız, gebelik döneminde serbest ve eklenmiş şeker tüketimine de dikkat edilmesi gerektiğini ifade etti. Gebelikte annenin beslenmesinin hem anne hem de bebeğin sağlığı açısından önem taşıdığını belirten Yıldız, aşırı şeker tüketiminin obezite ve metabolik hastalık riskleriyle ilişkilendirildiğini aktardı.
Çocukluk dönemindeki beslenme alışkanlıklarının da ilerleyen yaşlarda sürdürülebildiğine dikkat çekildi. Dünya Sağlık Örgütü, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının erken yaşlarda başlamasının önemine ve çocukluk döneminde kazanılan beslenme davranışlarının yetişkinliğe taşınabildiğine dikkat çekiyor.
Yıldız ayrıca çocuklara şeker ve çikolatanın sürekli ödül veya sevgi göstergesi olarak sunulmasının fazla şeker tüketimini alışkanlığa dönüştürebileceği uyarısında bulundu.
