Türkiye genelinde gıda fiyatlarında Şubat ayında önemli değişimler yaşandı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici ve market fiyatlarındaki farklılıkları değerlendirerek tüketiciler ve üreticiler açısından önemli uyarılarda bulundu. Bayraktar, 41 ürünün incelendiği Şubat ayında 28 ürünün fiyatının arttığını, 13 ürünün ise ucuzladığını açıkladı.
Markette Fiyat Artışının Lideri Marul
Bayraktar’a göre, Şubat ayında markette fiyatı en çok yükselen ürün yüzde 50,3 artışla marul oldu. Bunu yüzde 34,2 ile sivri biber, yüzde 29,9 ile salatalık, yüzde 18,4 ile kabak ve yüzde 16,3 ile limon izledi. Market fiyatında düşüş yaşayan ürünler arasında ise yeşil soğan yüzde 14,2 ile başı çekerken, domates yüzde 11,9, kuru üzüm yüzde 11,7, yeşil mercimek yüzde 10,4 ve zeytinyağı yüzde 9,8 düşüş kaydetti.
“Market fiyatları, üretici maliyetlerinden bağımsız olarak çeşitli faktörlerle değişebiliyor. Bu nedenle tüketici fiyatları ile üretici fiyatları arasındaki fark dikkatle izlenmeli” diyen Bayraktar, fiyat artışları ve düşüşler hakkında ayrıntılı bilgiler paylaştı.
Üreticide En Yüksek Fark Karnabaharda
Üretici fiyatlarıyla market fiyatları arasındaki farklar oldukça dikkat çekici. Şubat ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 229,7 ile karnabaharda görüldüğünü belirten Bayraktar, diğer ürünlerdeki farkları da şöyle sıraladı: marul yüzde 226,7, kuru soğan yüzde 223 ve pırasa yüzde 218,7. Bu farklar, bazı ürünlerin üreticideki fiyatının markette üç katına kadar çıktığını gösteriyor. Örneğin, üreticide 12,36 TL olan karnabahar markette 40,75 TL’den satıldı.
Üretici fiyatlarında en yüksek artış yüzde 49,9 ile marulda gerçekleşti. Marul fiyat artışını yüzde 39,5 ile sivri biber, yüzde 37,8 ile patlıcan, yüzde 36,3 ile salatalık ve yüzde 31,9 ile maydanoz takip etti. Öte yandan üreticide fiyatı en çok düşen ürünler arasında karnabahar yüzde 29, kuru soğan yüzde 27,3 ve domates yüzde 12,8 ile dikkat çekti.
Arz Fazlası ve Mevsimsel Faktörler Fiyatları Etkiliyor
Bayraktar, fiyat değişimlerinde arz-talep dengesinin belirleyici olduğunu vurguladı. “Güzlük dönemde seralarda salatalık, patlıcan ve sivri biber üretimi yoğun iken, baharlık sezonda domates üretimi öne çıktı. Arz artışı domates fiyatlarının düşmesine, arz düşüşü ise salatalık, patlıcan ve sivri biber fiyatlarının artmasına yol açtı” dedi.
Karnabahar fiyatlarının düşmesinde talep azlığının, kuru soğandaki fiyat gerilemesinde ise yüksek rekolte ve depolarda bozulmaların etkili olduğunu belirten Bayraktar, üreticilerin ürün kaybını önlemek için bazen düşük fiyatla satış yapmak zorunda kaldığını ifade etti. Ayrıca aşırı yağışların bazı bölgelerde marul üretimini olumsuz etkilediğini ve üretici fiyatlarının yükselmesine neden olduğunu söyledi.
Tarım Girdileri ve Enerji Maliyetleri Artıyor
Girdi maliyetlerindeki yükseliş de üretici fiyatlarını etkileyen bir başka önemli faktör olarak öne çıkıyor. Bayraktar, son bir yılda tarım ilaçlarının yüzde 27,8, besi yeminin yüzde 34,3 ve süt yeminin yüzde 30,1 oranında arttığını belirtti. Gübre fiyatlarındaki değişim de dikkat çekiyor: son bir yılda 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 38,5, üre gübresi yüzde 38,3 ve DAP gübresi yüzde 35,4 yükseldi.
Şubat ayında aylık bazda ise amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,6, amonyum nitrat gübresi yüzde 1,3 ve DAP gübresi yüzde 0,5 artarken, üre gübresi yüzde 0,2 geriledi. Mazot fiyatları aylık yüzde 5,1 ve yıllık yüzde 26,1 artış gösterirken, elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 12,8 yükseldi.
