Soğuk havaların başlamasıyla birlikte evlerde kış çayları yeniden yerini almaya başladı. Özellikle grip ve soğuk algınlığının yaygınlaştığı dönemlerde bitkisel karışımlara yönelen vatandaşlar, doğal yöntemlerle sağlıklarını korumaya çalışıyor. Ancak aktarlarda satılan bazı kış çayları üzerinde yapılan bilimsel bir araştırma, tüketicilerin farkında olmadan istenmeyen maddeleri de tüketebileceğini ortaya koydu.
Mersin Üniversitesi ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi'nden araştırmacıların ortak çalışmasında, piyasadan temin edilen bitkisel çay karışımlarının içerikleri mercek altına alındı. 2025 yılında yayımlanan araştırmada bazı ürünlerin ambalajında yazan bilgilerle gerçek içeriklerinin örtüşmediği belirlendi. Üstelik incelemelerde yalnızca farklı bitkilere değil, hijyen açısından endişe uyandıran yabancı maddelere de rastlandı.
15 aktardan alınan kış çayları incelendi
Aydın'da faaliyet gösteren 15 farklı aktardan satın alınan 11 çeşit kış çayı, araştırmacılar tarafından ayrıntılı şekilde değerlendirildi. Çalışmayı Mersin Üniversitesi'nden biyolog Muhyettin Şentürk ile Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyeleri Doç. Dr. Tülay Aşkın Çelik ve Doç. Dr. Özlem Sultan Aslantürk gerçekleştirdi.
Araştırmanın merkezinde, tüketicilere sunulan bitkisel karışımların gerçekten belirtilen içeriklere sahip olup olmadığı sorusu yer aldı.
Bilim insanları önce ürünlerin ambalajlarında bulunan bilgileri kayıt altına aldı. Ardından paketlerdeki bitki parçalarını morfolojik özelliklerine göre inceleyerek hangi türlere ait olduklarını belirlemeye çalıştı.
Sonuçlar, bazı ürünlerde etiket bilgilerinin eksik veya yanıltıcı olabildiğini gösterdi. Karışımların içerisinde, ambalajda adı geçmeyen ve ürünün bileşiminde bulunmaması gereken farklı bitki parçalarına rastlandı.
Kış çaylarının içerisinden neler çıktı?
Çalışmanın en dikkat çekici bölümü, bitki çaylarında tespit edilen yabancı maddeler oldu. Bazı örneklerde böcek larvaları, böcek yumurtaları, kuş tüyleri ve çeşitli böcek kalıntıları bulundu.
Araştırmacılar ayrıca kimi karışımlarda mantar bulaşması belirledi. Bu bulgular, bitkisel ürünlerin hazırlanması, muhafaza edilmesi ve paketlenmesi sırasında hijyen koşullarının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gündeme getirdi.
Kış çayı satın alan vatandaşların çoğunlukla ürünün üzerindeki bitki isimlerine dikkat ettiğini belirten araştırmacılar, ambalajdaki bilgilerin gerçek içerikle uyuşmamasının tüketicileri yanıltabileceğine işaret etti.
Bununla birlikte araştırmanın Aydın'da belirli sayıda ürün üzerinde gerçekleştirildiği, elde edilen sonuçların piyasadaki bütün kış çaylarını temsil etmediği de unutulmamalı.
Etikette yazmayan bitkiler alerji riskini artırabilir
Bitkisel karışımlarla ilgili dikkat çeken bir başka konu ise alerjik reaksiyon ihtimali oldu. Araştırmada bazı ürünlerde buğdaygiller familyasına ait, etikette belirtilmeyen bitki parçalarının bulunduğu aktarıldı.
Özellikle belirli bitkilere karşı alerjisi veya hassasiyeti bulunan kişiler açısından bu durum önem taşıyor. Tüketicinin hangi bitkiyi aldığını bilmemesi, istemediği bir içerikle karşılaşmasına neden olabiliyor.
Araştırmacılardan Muhyettin Şentürk de bitkisel ürünlerin bilinçsiz kullanılmasının beklenen faydanın aksine sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Doğal ürünlerin her koşulda zararsız olduğu düşüncesinin doğru olmadığını hatırlatan araştırma, özellikle çok sayıda bitkinin bir araya getirildiği karışımlarda içerik bilgisinin önemini ortaya koydu.
Kış çayı satın alırken nelere dikkat edilmeli?
Kış çaylarıyla ilgili bulgular, tüketicilerin ürün tercihinde yalnızca bitki çeşitlerine veya satıcının tavsiyelerine güvenmemesi gerektiğini gösteriyor.
Uzmanların dikkat çektiği riskler göz önünde bulundurulduğunda, satın alınacak ürünün ambalajının sağlam olması, içerik bilgilerinin açıkça belirtilmesi ve üretici bilgilerinin bulunması önem taşıyor.
Özellikle açıkta satılan, saklama koşulları bilinmeyen veya içerisinde hangi bitkilerin bulunduğu belirtilmeyen karışımlara karşı dikkatli olunması gerekiyor.
Alerjisi bulunan, düzenli ilaç kullanan veya kronik rahatsızlığı olan kişilerin ise bitkisel karışımları tüketmeden önce sağlık uzmanına danışması öneriliyor. Çünkü bazı bitkiler ilaçlarla etkileşime girebiliyor ve her ürün herkes için aynı derecede güvenli olmayabiliyor.
Kış aylarında sıcak bir içecek olarak tercih edilen bitki çaylarının, hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların yerine geçmediği de göz ardı edilmemeli.
