Kanserin daha çok ileri yaşlarda görülen bir hastalık olduğu düşünülse de son yıllarda yapılan araştırmalar, genç yetişkinler açısından da dikkat çekici bir değişime işaret ediyor. İngiltere, ABD ve Hollanda'daki sağlık verilerinin incelendiği kapsamlı bir analizde, 50 yaşın altındaki kişilerde bazı kanser türlerinin görülme sıklığının belirgin şekilde yükseldiği belirlendi.
Dünya Kanser Araştırma Fonu (WCRF) tarafından değerlendirilen verilere göre İngiltere'de yedi, ABD'de beş ve Hollanda'da dört kanser türünde erken yaşta görülme oranları arttı. Araştırmacılar, özellikle bağırsak, böbrek, prostat ve rahim iç zarı kanserlerindeki değişime dikkat çekti.
Kanserin hâlâ ağırlıklı olarak ileri yaşlarda görüldüğünü hatırlatan uzmanlar, genç yetişkinlerdeki bu artışın nedenlerinin daha ayrıntılı araştırılması gerektiğini belirtiyor.
Gençlerde hangi kanser türleri artıyor?
İngiltere'de 2001 ile 2023 yılları arasındaki veriler karşılaştırıldığında, bazı kanser türlerinin görülme sıklığında önemli farklılıklar tespit edildi.
50 yaş altındaki erkeklerde prostat kanseri görülme sıklığı, her 100 bin kişide 1 vakadan 3,6 vakaya yükseldi. Aynı dönemde bağırsak kanserinin görülme sıklığı ise 100 bin kişide 3,9'dan 8,4'e çıktı.
Rahim iç zarı ve böbrek kanserlerinde de yaklaşık iki katlık artış kaydedildi. Meme kanseri görülme sıklığı ise 100 bin kişide 42'den 47,5'e yükseldi.
Araştırmada pankreas ve karaciğer kanserlerinin de genç yaş gruplarında daha sık teşhis edildiği bildirildi.
ABD ve Hollanda'da da benzer sonuçlar
Araştırmanın yalnızca İngiltere ile sınırlı kalmaması, elde edilen verileri daha dikkat çekici hale getirdi.
ABD'de 50 yaş altındaki kişilerde böbrek kanseri görülme sıklığı, 2000 yılından 2023'e kadar her 100 bin kişide 2,5'ten 5,3'e yükseldi.
Bağırsak, pankreas ve rahim iç zarı kanserlerinde yüzde 50'nin üzerinde artış tespit edilirken meme kanserinde yaklaşık yüzde 20'lik yükseliş kaydedildi.
Hollanda'da ise özellikle bağırsak, böbrek, karaciğer ve rahim ağzı kanserlerindeki artış öne çıktı.
Buna karşılık üç ülkede de genç yaş gruplarında akciğer kanseri görülme sıklığının azaldığı belirlendi. Uzmanlar, bu gelişmede sigara kullanımındaki uzun vadeli düşüşün etkili olabileceğini değerlendiriyor.
Genç yaşta kanser neden artıyor?
Araştırmacılar, gençlerde bazı kanser türlerinin daha sık görülmesini tek bir nedene bağlamanın doğru olmayacağını vurguluyor.
Fazla kilo, sağlıksız beslenme, hareketsizlik, alkol tüketimi ve sigara kullanımı, kanser riskini etkileyebilen faktörler arasında bulunuyor.
Bunun yanı sıra hava kirliliği, çevresel kimyasallara maruz kalma ve bazı çevre koşullarının da olası etkileri araştırılıyor.
Ancak genç yaşlarda görülen bütün kanser vakalarının yaşam tarzıyla açıklanamayacağına dikkat çekiliyor. Genetik yatkınlık, çevresel koşullar ve diğer biyolojik etkenler de hastalığın gelişiminde rol oynayabiliyor.
Uzmanlardan erken yaş kanserlerine ilişkin uyarı
Queen's University Belfast'tan Prof. Mark Lawler, genç yetişkinlerde bazı kanser türlerinin artmasını ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirdi.
WCRF Araştırma ve Politika Direktörü Giota Mitrou ise kanser vakalarının büyük bölümünün ileri yaşlarda görülmeye devam ettiğini ancak genç kuşaklardaki değişimin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Araştırmacılara göre kanser vakalarındaki artışın bir bölümü, tanı yöntemlerinin gelişmesi ve hastalık belirtilerine yönelik farkındalığın yükselmesiyle de ilişkili olabilir.
Kanser riskini azaltmak için nelere dikkat edilmeli?
Kanseri tamamen önleyen bir yaşam biçimi bulunmasa da bazı alışkanlıkların değiştirilmesi hastalığa yakalanma riskinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Dengeli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, sigara kullanmamak ve alkolden uzak durmak uzmanların üzerinde durduğu temel koruyucu önlemler arasında yer alıyor.
