Epilepsi, halk arasında bilinen adıyla sara hastalığı, beyin hücrelerinde geçici elektriksel düzensizlikler sonucu ortaya çıkan bir nörolojik rahatsızlıktır. Dünya genelinde nüfusun yaklaşık yüzde 1’ini etkileyen bu hastalık, cinsiyet veya ırk farkı gözetmeksizin her yaşta görülebiliyor. Liv Hospital Samsun Nöroloji Uzmanı Dr. Abdurrahman Akbaş, epilepsinin yalnızca genetik faktörlerle sınırlı kalmadığını, çeşitli beyin hasarları ve sağlık sorunlarının da tetikleyici olabileceğini ifade ediyor.
Epilepsi, beynin elektriksel aktivitesinde kısa süreli bozulmalar sonucu kişinin nöbet geçirmesine yol açar. Bu nöbetler farklı şekillerde kendini gösterebilir; bazıları kısa süreli ve tedaviyle tamamen kontrol altına alınabilirken, bazıları ise yaşam boyu sürebilir. Genellikle genç ve yaşlı nüfusu etkileyen hastalık, uzun süreli takip ve tedavi gerektirir.
Epilepsinin Nedenleri ve Kalıtsal Yönü
Dr. Akbaş, epilepsinin nedenlerini şöyle açıklıyor: Beyin hücreleri, elektriksel sinyallerle vücudu yönetir ve bu aktivite sürekli devam eder. Ancak inme, beyin enfeksiyonları (menenjit, ensefalit vb.), ciddi kafa travmaları ve doğum sırasında oksijensiz kalma gibi durumlar, beyin elektriğinin dengesini bozabilir ve epilepsi nöbetlerine yol açabilir. Öte yandan, bazı vakalarda altta yatan neden net olarak belirlenemeyebilir. Ailede epilepsi öyküsü olan kişilerde hastalığın genetik yatkınlığı olabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Tedavi Seçenekleri
Epilepsi tedavisinin temelinde antiepileptik ilaçlar yer alır. Bu ilaçlar, nöbetlerin ortaya çıkmasını önlemeye yönelik olup, düzenli ve doktor kontrolünde kullanılması gerekir. Nöbetlerde artış, yeni şikâyetler, ek hastalıklar veya gebelik durumu gibi özel durumlar söz konusu olduğunda mutlaka uzman görüşü alınmalıdır. İlaç tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda cerrahi müdahale bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Ancak cerrahi kararı, nöbetlerin ilaç tedavisine dirençli olduğunun net olarak ortaya konmasıyla alınır.
Nöbet Sırasında Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler
Epilepsi nöbeti geçiren bir kişiyle karşılaşıldığında acil servis aranmalı ve hastanın çevresinde güvenlik önlemleri alınmalıdır. Sıkı giysiler gevşetilmeli, baş desteklenmeli ve kişi kasılmaların olmadığı tarafa yatırılmalıdır. Nöbet boyunca kişinin başında kalınmalı ve süresi takip edilmelidir. Solunum veya kalp masajı genellikle gerekmez.
Nöbet sırasında yapılmaması gerekenler de önemlidir. Hastanın hareketleri kısıtlanmamalı, ağızına herhangi bir nesne konulmamalı, su veya yiyecek verilmemeli ve nöbet sona ermeden hastanın yeri değiştirilmemelidir. Soğan veya kolonya gibi kokuların kullanılması da yanlış bir müdahaledir.
Epilepsi, doğru takip ve bilinçli müdahale ile yönetilebilen bir rahatsızlıktır. Nöroloji uzmanları, hem hastaların hem de yakınlarının bilinçlenmesini bu nedenle öncelikli görüyor.
