Anayasa Mahkemesi, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin idari statüsünü yakından ilgilendiren düzenleme hakkında kritik kararını verdi. Yüksek Mahkeme, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda yer alan ve nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesini öngören hükme yönelik iptal başvurusunu reddetti.
Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte, söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmedildi. Böylece nüfusu yasal sınırın altına düşen belediyelerin, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde köy statüsüne dönüştürülmesinin önü açık kaldı.
CHP düzenlemenin iptali için AYM’ye başvurmuştu
Cumhuriyet Halk Partisi, 2025 tarihli 7551 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesiyle yeniden düzenlenen Belediye Kanunu’nun 11. maddesine itiraz etmişti.
Başvuruda, “Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür.” hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu savunuldu. CHP’nin başvurusunda, düzenlemenin kamu yararına hizmet etmediği, küçük yerleşim yerlerinde nüfus kaybını daha da artırabileceği ve nüfusun büyükşehirler gibi daha yoğun idari merkezlere yönelmesine neden olabileceği ileri sürüldü.
Ayrıca nüfus sayım sisteminin dinamik yapısına dikkat çekilerek, idari yapıların bu verilere bağlı olarak ani şekilde değişmesinin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri açısından sorun oluşturabileceği belirtildi.
AYM düzenlemeyi Anayasa’ya uygun buldu
Başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığı sonucuna vardı. Yüksek Mahkeme, belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılması konusunda kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle işlem yapılmasının anayasal bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Kararda, mevcut düzenlemenin Anayasa’nın 123. maddesine aykırı bir yön taşımadığı belirtilerek, belediyelerin köye dönüştürülmesine ilişkin usul ve esasların kanunda açık biçimde düzenlendiği vurgulandı.
AYM kararında, belediye tüzel kişiliğinin kaldırılması durumunda dahi yöre halkının demokratik temsil hakkının tamamen ortadan kalkmadığına işaret edildi. Kararda, mevcut seçim döneminde ortaya çıkan iradenin dönem sonuna kadar geçerliliğini koruduğu, dönüşüm sonrasında ise köy tüzel kişiliğinin organlarını belirlemek için seçme hakkının kullanılabileceği kaydedildi.
Kararda hizmet verimliliği vurgusu yapıldı
Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin temel amacının daha etkin ve verimli kamu hizmeti sunulması olduğunu değerlendirdi. Kararda, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesine ilişkin sürecin kanunla belirlenmiş olmasının, hukuk devleti ilkesiyle çelişmediği ifade edildi.
Yüksek Mahkeme kararında şu değerlendirmeye yer verildi:
“Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmadığı kanaatine varılmıştır.”
Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, düzenlemenin iptal edilmesine yönelik talebi reddetti. Kararla birlikte, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesini öngören hüküm yürürlükte kalmaya devam edecek.
