Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında para transferlerinde yeni bir dönem başlıyor. Bankacılık kanallarından yapılan yüksek tutarlı gönderimlerde, “neden gönderiyorum” sorusunun cevabı artık boş geçilemeyecek. Düzenlemenin amacı, özellikle şüpheli para hareketlerini daha erken yakalamak, yasa dışı bahis ve benzeri riskli alanlara giden akışları izlemeyi kolaylaştırmak olarak özetleniyor.
Bu yeni uygulama, ilk duyurulduğunda daha düşük bir eşikle konuşulmuştu. Ancak yapılan ek çalışmaların ardından limitin yükseltildiği ve sistemin 15 Mart itibarıyla devreye alınmasının planlandığı belirtiliyor. Yani hem bireysel kullanıcıların hem de iş dünyasının, “tek seferlik büyük gönderimler” kadar gün içine yayılmış transferleri de hesap ederek hareket etmesi gerekecek.
400 bin TL sınırı nasıl işleyecek
Yeni kurala göre gün içinde tek seferde ya da parça parça yapılan para transferleri toplamda 400 bin TL ve üzerine çıktığında, işlem sırasında en az 20 karakter uzunluğunda bir açıklama girilmesi zorunlu olacak. Bu açıklama, transferin amacını net biçimde anlatmalı. Kira ödemesi, araç alımı, mal hizmet bedeli, borç iadesi, avans, sermaye desteği gibi anlaşılır bir ifade kullanılması beklenecek.
Düzenlemenin yalnızca internet bankacılığıyla sınırlı kalmayacağı, mobil bankacılık ve ATM üzerinden yapılan para gönderimlerini de kapsayacağı aktarılıyor. Buradaki kritik nokta şu, “Bugün üç ayrı parça gönderdim, her biri limitin altında” yaklaşımı artık yeterli olmayabilir, çünkü toplam tutar limiti aşarsa açıklama şartı devreye girecek.
Yüksek tutarlarda beyan ve belge istenebilecek
Yeni sistemin ikinci adımı, daha yüksek tutarlı işlemler için kademeli yükümlülükler. Buna göre 2 milyon TL ile 20 milyon TL arasındaki transferlerde “Nakit İşlem Beyan Formu” doldurulması gündeme gelecek. 20 milyon TL üzeri işlemlerde ise paranın kaynağına ilişkin ek bilgi ve belge sunulması istenebilecek.
Bu bölüm özellikle şirketler, yatırım işlemi yapanlar ve taşınmaz satışları gibi büyük rakamların döndüğü alanlar için önem taşıyor. Çünkü transferin gerekçesi net değilse ya da beyan edilen amaç ikna edici bulunmazsa, işlem sürecinin uzaması veya transferin onaylanmaması ihtimali doğabilir.
İşlemin takılmaması için pratik hatırlatmalar
Burada en güvenli yol, açıklama kısmını “kısa ama net” tutmak. Alım satım varsa fatura veya sözleşme bilgisine referans vermek, borç ödemesiyse tarih ve taraf bilgisini belirtmek, ortak giderse “ortak gider payı” gibi sade bir tanım kullanmak işinizi kolaylaştırır. Yüksek tutarlarda ise baştan evrak hazırlamak, sonradan yaşanacak zaman kaybını önler.
