Yapay zekanın iş dünyasındaki etkisi giderek daha belirgin hale gelirken, özellikle çalışma hayatına yeni adım atan gençler için önemli bir değişim yaşanıyor. Almanya merkezli Ifo Ekonomi Araştırma Enstitüsünün yayımladığı çalışma, teknolojik dönüşümün yalnızca mevcut çalışanları değil, ilk işini arayan gençleri de etkilediğini gösterdi. Araştırmaya göre yapay zekanın yoğun olarak kullanılabildiği mesleklerde genç istihdamı son yıllarda dikkat çekici şekilde geriledi.
Üstelik bu değişim yalnızca teknoloji sektörünü kapsamıyor. Muhasebeden gazeteciliğe, yazılım geliştirmeden veri işlemeye kadar pek çok meslek, yapay zekanın dönüştürdüğü alanlar arasında bulunuyor. Buna karşılık fiziksel beceri ve insan emeğinin ön planda olduğu işlerde teknolojinin doğrudan etkisi daha sınırlı kalıyor.
Genç çalışanların sayısında yüzde 14'lük düşüş
Ifo Enstitüsü Başkanı Clemens Fuest ve araştırma ekibi, yapay zekanın istihdam üzerindeki olası etkilerini anlamak için 140 farklı mesleğin verilerini değerlendirdi. Araştırmada mesleklerin içerdiği görevlerin ne kadarının yapay zekayla gerçekleştirilebileceği ile çalışan sayılarındaki değişim karşılaştırıldı.
Sonuçlar, özellikle 20-24 yaş arasındaki çalışanlar açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Yapay zekaya en açık mesleklerde tam zamanlı çalışan gençlerin sayısı, 2022 yılından itibaren yüzde 14 azaldı. Aynı dönemde yaklaşık 279 bin olan çalışan sayısı 239 bine kadar düştü.
Araştırmacılar, bu verilerin yapay zeka nedeniyle toplu işten çıkarmaların başladığı anlamına gelmediğini vurguluyor. Ancak kariyerine yeni başlayanların iş gücü piyasasındaki dönüşümü daha erken hissetmesi, önümüzdeki yıllar açısından önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Yapay zekadan en çok hangi meslekler etkileniyor?
Araştırmanın dikkat çeken bölümlerinden biri, teknolojik dönüşüme en açık mesleklerin belirlenmesi oldu.
Özellikle bilgisayar üzerinden yürütülen, tekrarlayan işlemlere dayanan ve büyük miktarda bilginin işlenmesini gerektiren görevlerde yapay zekanın kullanım alanı genişliyor.
Araştırmada öne çıkan meslekler şöyle sıralandı:
- Veri giriş personelleri ve metin işleme çalışanları
- Yazılım geliştiricileri
- Muhasebeciler
- Veri tabanı ve ağ teknisyenleri
- Yazarlar ve gazeteciler
Bu mesleklerde bazı işlemlerin yapay zekayla daha kısa sürede tamamlanabilmesi, işlerin yapılma biçimini değiştiriyor. Bununla birlikte bir mesleğin yapay zekadan etkilenmesi, o alandaki bütün çalışanlara artık ihtiyaç duyulmayacağı anlamına gelmiyor.
Teknoloji, bazı görevlerde insan emeğinin yerini alabilirken farklı alanlarda çalışanların üretkenliğini artıran bir yardımcıya da dönüşebiliyor.
İnşaat, tarım ve zanaat işleri daha az etkileniyor
Araştırmada, yapay zekanın etkisinin görece düşük kaldığı meslekler de incelendi. Fiziksel hareketlilik, el becerisi ve doğrudan insan müdahalesi gerektiren işler bu grupta öne çıktı.
İnşaat işçileri, marangozlar, boyacılar, çiftçiler, zanaatkarlar ve bina temizlik görevlileri, yapay zekanın doğrudan etkisine daha az açık meslekler arasında gösterildi.
Mutfak yardımcıları ise incelenen meslekler içerisinde yapay zekaya maruz kalma düzeyi en düşük gruplardan biri oldu.
Ancak bu durum, söz konusu mesleklerin teknolojik gelişmelerden tamamen bağımsız olduğu anlamına gelmiyor. Araştırma, mevcut yapay zeka uygulamalarının bu işlerdeki görevleri ne ölçüde üstlenebileceğine odaklanıyor.
Yapay zeka her meslekte istihdamı azaltmıyor
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de yapay zeka kullanımına açıklık ile toplam istihdam arasında doğrudan bir düşüş ilişkisinin bulunmaması oldu.
Ifo verilerine göre 2022'den bu yana yapay zekaya en fazla açık mesleklerde toplam çalışan sayısı yüzde 1,8 arttı. Teknolojinin etkisine daha az açık mesleklerde ise çalışan sayısı yüzde 6,4 geriledi.
Bu farklılık, yapay zekanın iş gücü piyasasında yalnızca iş kaybıyla açıklanamayacak kadar karmaşık bir değişim yarattığını gösteriyor.
Araştırmaya katkı sağlayan Oliver Falk, özellikle gençlerin kariyer başlangıcında karşılaştığı istihdam güçlüklerinin gelecekteki iş gücü piyasası açısından izlenmesi gereken bir gelişme olduğuna dikkat çekti.
Gençlerin iş bulma sorununun tek nedeni yapay zeka mı?
Araştırmacılar, istihdam verilerindeki değişimin tamamını yapay zekaya bağlamanın doğru olmayacağını özellikle belirtiyor.
Nüfus yapısındaki değişimler, gençlerin eğitim hayatında daha uzun süre kalması ve mesleki yeterlilik kazanma süreçlerinin uzaması da çalışan sayılarındaki farklılıkları etkileyebiliyor.
Dolayısıyla elde edilen sonuçlar, yapay zekanın gençlerin iş olanakları üzerindeki olası etkilerine ilişkin önemli bulgular sunsa da tek başına kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmuyor.
Bununla birlikte araştırma, çalışma hayatına hazırlanan gençler için mesleki becerilerin öneminin arttığı bir döneme işaret ediyor. Yapay zekayı kullanabilmek, teknolojiyle birlikte çalışmayı öğrenmek ve mevcut becerileri geliştirmek, geleceğin iş dünyasında daha fazla önem kazanabilecek başlıklar arasında bulunuyor.
