Emeklilik sistemiyle ilgili yeni düzenleme beklentileri gündemdeki yerini korurken, milyonlarca SSK ve Bağ-Kur çalışanını ilgilendiren dikkat çekici bir değerlendirme geldi. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'daki sosyal güvenlik hedeflerini değerlendirirken, uzun süre çalışmanın emekli aylığına daha olumlu yansımasını sağlayabilecek olası bir modele dikkat çekti.
Karakaş'ın değerlendirmesinde öne çıkan başlıklardan biri, 25 yıldan sonraki çalışma süresinin aylık bağlama oranına ilave katkı sağlaması ihtimali oldu. Ancak söz konusu modelin şu aşamada kesinleşmiş bir yasal düzenleme değil, gündeme gelebilecek bir seçenek olduğu belirtiliyor.
Çalıştıkça emekli maaşı neden düşebiliyor?
Mevcut emeklilik sisteminde emekli aylığının hesaplanmasında ortalama aylık kazanç ve aylık bağlama oranı önemli rol oynuyor. Aylık bağlama oranı, sigortalının çalışma süresi ve prim günleriyle bağlantılı olarak emekli aylığının belirlenmesinde kullanılan temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
İsa Karakaş, özellikle asgari ücret veya buna yakın seviyelerde kazanç üzerinden prim bildirilen bazı çalışanlarda, çalışma süresinin uzamasının emekli aylığını her zaman beklenen ölçüde artırmayabildiğine dikkat çekti.
Bu durumun, emeklilik hakkı elde eden bazı kişilerin çalışmaya devam etmek yerine emekli olmayı tercih etmesine veya kayıt dışı çalışmaya yönelmesine neden olabileceği değerlendiriliyor.
Emekli maaşında hesaplama sistemi değişebilir
Karakaş'ın değerlendirmesine göre önümüzdeki dönemde sosyal güvenlik sisteminde yapılabilecek değişikliklerle, daha uzun süre çalışan kişilerin emekli aylığının da buna paralel şekilde yükseltilmesi hedeflenebilir.
Mevcut sistemde genel olarak emekli aylığının hesaplanmasında ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranı dikkate alınıyor. Bu nedenle aylık bağlama oranında yapılacak değişiklikler, özellikle uzun süre prim ödeyen çalışanların gelecekte alacağı emekli aylığını etkileyebilir.
Bu noktada SSK ve Bağ-Kur'luların beklentisi ise çalışma süresi uzadıkça emekli maaşının azalması yerine artması yönünde.
25 yıldan sonrası için dikkat çeken öneri
İsa Karakaş'ın açıklamalarında en fazla dikkat çeken başlıklardan biri 25 yıl sonrası oldu.
Karakaş, ilerleyen dönemde 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için aylık bağlama oranında ilave artış sağlayacak bir sistemin hayata geçirilebileceğini belirtti.
Böyle bir model uygulanırsa, 25 yıllık çalışma süresini aşan sigortalıların her ilave çalışma yılı emeklilik aylığı açısından daha avantajlı hale gelebilir.
Örneğin bir çalışanın 25 yılın ardından çalışma hayatına devam etmesi durumunda, mevcut sistemden farklı olarak ek çalışma yıllarının aylık bağlama oranına belirli bir katkı sağlaması gündeme gelebilir.
Ancak burada önemli nokta, bu sistemin henüz yürürlüğe girmiş bir düzenleme olmaması. Karakaş'ın açıklamaları, OVP kapsamında değerlendirilebilecek olası düzenlemelere ilişkin bir öngörü niteliği taşıyor.
Kısmi ve normal emeklilik için farklı taban maaş
Gündeme gelen bir diğer seçenek ise kısmi emeklilik ile normal emeklilik arasında farklı taban maaş uygulamasına geçilmesi.
Bu modelin uygulanması halinde daha uzun süre prim ödeyen çalışanlarla daha kısa süre sigortalı olan kişiler arasındaki emekli aylığı farkının daha belirgin hale gelmesi amaçlanabilir.
Böylece çalışanların emeklilik sonrasında daha yüksek aylık elde edebilmek için çalışma hayatında daha uzun süre kalması teşvik edilebilir.
