Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından açıklanan mayıs ayı tarım ürünleri fiyat verileri, hem üretici hem de market tarafında dikkat çekici değişimleri ortaya koydu. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın değerlendirmelerine göre, mayıs ayında 36 ürünün 22’sinde fiyat artışı görülürken 13 üründe düşüş yaşandı, 1 üründe ise herhangi bir değişim olmadı. Özellikle kuru soğan, hem üretici hem de market fiyatlarında en fazla artış gösteren ürün olarak öne çıktı.
Mayıs Ayında Fiyat Hareketliliği Dikkat Çekti
Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine göre mayıs ayı, tarım piyasalarında dalgalı bir seyirle geçti. Ürün bazında incelendiğinde fiyat hareketlerinin özellikle sebze ve meyve grubunda yoğunlaştığı görüldü. Arz-talep dengesindeki değişimler, depolama maliyetleri ve yeni sezon hasatlarının başlaması fiyatların yönünü belirleyen temel etkenler arasında yer aldı.
Market Raflarında En Çok Artan ve Düşen Ürünler
Market fiyatlarına bakıldığında mayıs ayında en dikkat çekici artış yüzde 44,7 ile kuru soğanda yaşandı. Kuru soğanı yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta takip etti.
Öte yandan bazı ürünlerde ciddi düşüşler gözlendi. Sivri biber, yüzde 54,3 ile markette fiyatı en fazla düşen ürün oldu. Onu yüzde 34,7 ile çilek, yüzde 33,5 ile marul, yüzde 32,7 ile domates ve yüzde 13,8 ile yeşil soğan izledi. Bu düşüşlerde özellikle artan arz ve hava koşullarının etkili olduğu değerlendirildi.
Üretici ile Market Arasındaki Fiyat Farkı Rekor Seviyede
Mayıs ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı bazı ürünlerde rekor seviyelere ulaştı. En dikkat çekici fark elma fiyatlarında görüldü. Elmada üretici-market fiyat farkı yüzde 388,5’e kadar çıktı. Bu ürünü havuç, kabak, fındık ve marul takip etti.
Verilere göre üreticide 18,75 TL olan elma markette 91,59 TL’ye satılırken, havuç 15 TL’den 56,79 TL’ye yükseldi. Kabak 14,75 TL’den 46,51 TL’ye, fındık 410 TL’den 1256 TL’ye, marul ise 18 TL’den 53,23 TL’ye kadar çıktı. Bu durum, üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının ne kadar açıldığını bir kez daha ortaya koydu.
Üretici Fiyatlarında Kuru Soğan ve Patates Öne Çıktı
Üretici tarafında ise fiyat değişimleri daha sınırlı olmakla birlikte bazı ürünlerde sert yükselişler ve düşüşler görüldü. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 77,2 ile kuru soğanda yaşandı. Kuru soğanı yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz takip etti.
Buna karşılık üreticide en fazla fiyat düşüşü domateste görüldü. Domates fiyatları yüzde 54,7 oranında gerilerken, kabakta yüzde 50,8, sivri biberde yüzde 47,4, salatalıkta yüzde 38,1 ve patlıcanda yüzde 27,8 oranında düşüş yaşandı.
Arz ve Hava Koşulları Fiyatları Belirledi
Şemsi Bayraktar, fiyat değişimlerinin temel nedenlerine de dikkat çekti. İç Anadolu Bölgesi’nde depolardaki kuru soğan ve patates stoklarının azalması, Çukurova ve İzmir’de yeni hasadın başlaması gibi faktörlerin arzı düşürerek fiyatları artırdığı belirtildi. Limonun depolara girmesiyle birlikte maliyetlerin artması da fiyatlara yansıdı.
Havuçta ise tarladaki ürün miktarının azalması fiyatları yukarı çekti. Öte yandan uygun hava koşullarının verimi artırması domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcan gibi ürünlerde üretici fiyatlarının gerilemesine neden oldu.
Girdi Maliyetleri Üreticiyi Zorluyor
Bayraktar ayrıca tarımsal üretimde girdi maliyetlerindeki artışa da dikkat çekti. Gübre, besi ve süt yemi, elektrik ve tarım ilaçlarında fiyat artışlarının sürdüğü, buna karşılık mazot fiyatlarında mayıs ayında aylık bazda bir düşüş yaşandığı ifade edildi. Bu durum, üreticilerin maliyet baskısı altında üretim yapmaya devam ettiğini gösterdi.
Genel tablo, tarım piyasasında hem üretici hem de tüketici tarafında fiyat dengesizliklerinin sürdüğünü ve arz koşullarının fiyatlar üzerinde belirleyici rol oynadığını ortaya koyuyor.
