Boşanma sonrası ödenen yoksulluk nafakasında önemli bir değişikliğin kapısı açıldı. Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve nafakanın “süresiz olarak” talep edilmesine imkan veren ifadeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Kararın yürürlüğe girmesi için dokuz aylık süre tanındı. Buna göre iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde uygulanmaya başlayacak. Bu süreçte yeni yasal çerçevenin belirlenmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin düzenleme yapması bekleniyor.
Kararın en önemli noktası ise yoksulluk nafakasının tamamen kaldırılmamış olması. İptal edilen bölüm, nafakanın süresiz biçimde talep edilebilmesini sağlayan ifade oldu.
Nafakanın süresi her dosyada ayrı değerlendirilebilecek
Yeni dönemde yoksulluk nafakasının ne kadar süreyle ödeneceğine ilişkin daha farklı bir sistemin oluşturulması bekleniyor. Mahkemenin yaklaşımına göre nafakanın süresi, her boşanma dosyasının kendi şartları dikkate alınarak belirlenebilmeli.
Eşlerin ekonomik durumu, boşanma sonrasında ortaya çıkan geçim koşulları ve tarafların kişisel şartları gibi unsurların bu değerlendirmede etkili olması gündeme gelebilecek.
İptal kararının hemen yürürlüğe girmemesi ise hukuki boşluk oluşmasının önüne geçilmesi amacı taşıyor. Dokuz aylık geçiş döneminde yeni düzenlemenin hazırlanması bekleniyor.
Mevcut nafaka kararlarının durumu ne olacak?
Kararın ardından en fazla merak edilen konulardan biri, halen devam eden nafaka ödemelerinin nasıl etkileneceği oldu.
Anayasa’nın 153. maddesi gereği iptal kararları geriye yürümüyor. Bu nedenle daha önce verilmiş ve halen uygulanmakta olan nafaka kararlarının durumu doğrudan değişmiş sayılmıyor.
Mevcut nafaka dosyalarının nasıl ele alınacağı konusunda yapılacak yeni yasal düzenleme belirleyici olacak. Bu nedenle gözler, önümüzdeki aylarda TBMM’de hazırlanabilecek yeni kurallara çevrilecek.
Yoksulluk nafakası nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanma sonrasında ekonomik açıdan geçim sıkıntısına düşecek eş lehine hükmedilen düzenli ödeme olarak uygulanıyor.
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla nafaka talep edebiliyor. Nafaka miktarı belirlenirken ödeme yapacak kişinin ekonomik gücü dikkate alınıyor.
Mevcut sistemde nafaka bazı durumlarda kendiliğinden sona eriyor. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin hayatını kaybetmesi halinde ödeme son buluyor. Nafaka alan kişinin evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, ekonomik olarak yoksulluktan çıkması ya da kanunda belirtilen diğer koşulların oluşması halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabiliyor.
Süresiz nafaka uygulamasının geçmişi 1988’e dayanıyor
Yoksulluk nafakasının süresiz şekilde talep edilebilmesine imkan veren düzenlemenin geçmişi 1988 yılına uzanıyor.
Eski Medeni Kanun’un ilk halinde yoksulluk nafakası bir yıllık süreyle sınırlandırılmıştı. Bu sınırlama 1988 yılında yapılan değişiklikle kaldırıldı. 2001 yılında yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu’nda da süresiz nafaka imkanı korunmuştu.
Anayasa Mahkemesi’nin son kararıyla birlikte yaklaşık dört on yıldır uygulanan bu sistemde yeni bir dönem başlayacak. Yeni nafaka modelinin nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki aylarda yapılacak yasal düzenlemelerle netleşecek.
