Tütünle mücadele yeniden gündemin üst sıralarına çıkarken, Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder’den dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Ergüder, sigara kullanımının yalnızca sağlık sistemini zorlamadığını, ülke ekonomisi üzerinde de ciddi bir yük oluşturduğunu vurguladı. Paylaştığı hesaplamaya göre tütün kullanımının ekonomiye yıllık doğrudan maliyeti 24 milyar dolar seviyesinde. İş gücü kaybı, erken ölümler ve tedavi giderleri gibi dolaylı kalemler eklendiğinde ise tablonun daha da ağırlaştığına işaret etti.
Ergüder’in öne çıkardığı başlıklardan biri fiyat politikası oldu. Ekonomim'in aktardığına göre, tütün tüketimini azaltmada en etkili araçlardan birinin vergilendirme ve fiyat artışı olduğunu söyleyen Ergüder, geçmiş yıllarda atılan adımların sonuç verdiğini hatırlattı. Buna göre 2008 ile 2012 döneminde uygulanan kararlı fiyat politikası sayesinde tütün kullanımında yüzde 14’lük bir düşüş sağlandı, aynı süreçte kamu gelirleri de artış gösterdi.
“Taban fiyat 300 TL’ye yaklaşmalı” değerlendirmesi
Ergüder, 2013 sonrası dönemde ise sigara fiyatlarının satın alma gücüne göre caydırıcılığını yitirdiğini savundu. Türkiye’de sigaranın OECD ve Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında görece ucuz kaldığını belirterek, araştırmalarda fiyattaki yüzde 10’luk artışın tüketimi yaklaşık yüzde 8 düşürdüğüne dair bulgular olduğunu dile getirdi. Bu çerçevede “uluslararası standartlar” ifadesiyle işaret ettiği yaklaşımlara göre daha güçlü bir fiyatlandırma gerektiğini söyledi.
Dünyada sık kullanılan bir kıyasın da altını çizdi: Bir paket sigaranın fiyatının yaklaşık 5 litre benzin bedeline denk geldiği düşüncesi. Mevcut akaryakıt fiyatları baz alındığında, bu hesabın Türkiye’de sigara için yaklaşık 300 TL’lik bir taban fiyatı işaret ettiğini savundu.
Öte yandan tütün ürünlerindeki fiyat artışlarının enflasyonu tetiklediği ya da kaçakçılığı artırdığı yönündeki iddialara da değinen Ergüder, kendi incelemelerinde sigara zamları ile genel enflasyon arasında anlamlı bir ilişki bulamadıklarını ifade etti. Kaçakçılık riskine karşı ise etkin denetim ve güçlü uygulama vurgusu yaptı.
