Gece boyunca uyuduğu halde yoğun bir rüyanın ardından yorgun hissederek uyananlar için Japonya’dan dikkat çekici bir araştırma geldi. Tohoku Üniversitesindeki bilim insanları, rüyalarla yakından ilişkili REM uykusu sırasında beynin enerji kullanımını inceledi. Fareler üzerinde yapılan çalışmada, beyne sağlanan yakıtla ilgili göstergeler artmasına rağmen sinir hücrelerinin kullandığı enerji molekülü ATP’nin düştüğü belirlendi.
Bulgular, uyku sırasında beynin bütünüyle dinlenmeye geçmediğini gösteriyor. Ancak araştırma, insanlarda sabah yaşanan yorgunluğun doğrudan rüyalardan kaynaklandığını kanıtlamıyor.
REM uykusundan önce kan akışı arttı
Araştırmacılar, doğal biçimde uyuyan farelerin beyinlerindeki değişimleri özel görüntüleme yöntemleriyle takip etti. Beyindeki kan hacmini, enerji metabolizmasında rol alan pirüvatı ve sinir hücrelerinin kullandığı ATP’yi aynı süreçte inceledi.
Ölçümlere göre kan hacmi, REM evresinin başlamasından yaklaşık 50 saniye önce artmaya başladı. Bu artış beynin arka bölgesinden ön bölgesine doğru yayıldı. REM uykusu başladığında ise pirüvat düzeyi yükseldi.
Beyne daha fazla yakıt sağlandığını düşündüren bu değişimlere karşın, nöronlardaki ATP seviyesi azaldı. Araştırmanın üzerinde durduğu temel soru da burada ortaya çıktı: Yakıt desteği artarken hücrelerin kullanabildiği enerji neden düşüyordu?
Enerji düşüşünün nedeni henüz kesin değil
Bilim insanlarına göre REM uykusunda sinir hücreleri daha fazla enerji harcıyor olabilir. Enerjinin hücreler arasında aktarılma biçimi ya da ATP üretimindeki değişimler de düşüşü açıklayabilir. Araştırma, bu olasılıklardan hangisinin belirleyici olduğunu henüz kesinleştirmiyor.
REM evresinde beynin hafızayla bağlantılı yoğun işlemler yürüttüğü düşünülüyor. Yeni bulgular, bu süreçlerin enerji dengesini nasıl etkilediğini anlamak için bir başlangıç sunuyor.
Rüya gördükten sonra yorgun uyanma deneyimiyle farelerde ölçülen ATP düşüşü arasında ise henüz doğrudan bir bağ kurulmuş değil. Çalışma, rüyaların insanı mutlaka yorduğunu söylemekten çok, uyuyan beynin enerji kullanımına ilişkin yeni bir soruyu araştırmacıların önüne koyuyor.
