UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan, Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” sözleriyle anılan Selimiye Camii’nde uzun süredir devam eden restorasyon çalışmaları tamamlanma aşamasına geldi. Kasım 2021’de bilim kurulu rehberliğinde başlatılan süreç, bugüne kadarki en kapsamlı uygulamalardan biri olarak değerlendiriliyor. Edirne’nin simge yapısında çalışmalar ilerlerken caminin ibadete tamamen kapanmadığı, restorasyon boyunca kısmi kullanımın sürdüğü de hatırlatıldı.
Restorasyonun ana hedefi, yapıyı yıpratan müdahaleleri ayıklamak ve özgün dokuya zarar vermeden güçlendirme yapmak oldu. Bu kapsamda ana kubbede güçlendirme ve enjeksiyon uygulamaları tamamlandı, kubbenin kurşun kaplaması yenilendi. Revaklı avlu kubbelerinde de benzer şekilde kurşun kaplama işleri bitirildi. Zaman içinde yapıya eklenen çimentolu uygulamalar kaldırıldı, cam ve ahşap pencere doğramaları yenilendi. Özgün ahşap kepenk ve kapılarda ise çürüme ve malzeme kaybı olan bölümler onarıldı.
Kubbeden minareye, ince işçilikle yürütülen onarım
İç mekânda yer alan 264 alçı içliğin önemli bir bölümünde daha önce yapılan müdahaleler geri alındı, 1983 onarımında düz cam ya da pleksiglasla değiştirilen kısımlar paslanmaz çelik strüktürlü ve şişe dipli cam sistemle aslına uygun biçimde yenilendi. Beyaz çimentolu dışlıklar da suya dayanıklı özel harç ve paslanmaz teçhizatla değiştirildi.
Çalışmalarda en fazla yıpranan alanın minareler olduğu tespit edildi. Üç şerefeli ve üç yollu merdiven sistemiyle tasarlanan, alemi dahil yaklaşık 85 metre yüksekliğe ulaşan dört minarede güçlendirme ve bakım işlemleri tamamlandı. Orijinaline uygun dokunan halının yerine serilmesi, ana mekân ve revaklı avludaki kalem işi ile alçı süsleme onarımlarının bitirilmesi de restorasyonda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Hazirede çalışmaların sürdüğü, çini temizliği ve çevre düzenlemesinin son aşamalar içinde olduğu belirtildi.
Kubbe tezyinatı tartışmasına net yanıt
Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu, Selimiye Camii’ndeki çalışmaları yerinde inceleyerek gazetecilere değerlendirmelerde bulundu. Kubbe tezyinatına dair kamuoyunda iki farklı yaklaşım olduğunu söyleyen Aksu, UNESCO normları ve tescil hükümleri doğrultusunda mevcut motiflerin korunmasına karar verildiğini ifade etti. Aksu, tescilli tezyinatın canlandırıldığını vurgulayarak şu sözleri kullandı:
"Kanun ve UNESCO normları mevcut halin yani tescilli motiflerin tezyinatın devam etmesini bize bildiriyor. Genel olarak vatandaşımızın kanaati de bu motiflerin, bu desenin kalması yönündeydi. Biz de Vakıflar Genel Müdürlüğümüz olarak bunu uyguladık ve mevcut motifimizi koruduk.
Yani burada herhangi bir siyasi müdahale yok. Herhangi bir kimsenin karıştığı yok. İki taraf da bilim tarafıydı. İki taraf da bu konunun uzmanları hocalardı. Aslında iki tarafta kendi aralarında böyle bir tartışma yaşandı ama tescilli olan taraf uygulandı."
Ramazan’ın ilk günü tam kapasite ibadet
Aksu, caminin restorasyon sürecinde ibadete tamamen kapanmadığını, kısmen açık tutulduğunu da hatırlattı. Son rötuşların tamamlanmasıyla birlikte hedefin net olduğunu belirterek şu ifadeleri paylaştı:
"Ramazan'ın birinci gününde camimiz inşallah ibadete açılmış olacak. Fakat camimizin restorasyonu tam anlamıyla bitmiş değil, ufak tefek eksiklerimiz kaldı peyzajla ilgili ve dışarıdaki birkaç eserimizin yenilenmesiyle ilgili. İnşallah onlar tamamlandıktan sonra da Sayın Cumhurbaşkanımızın riyasetinde resmi açılışını yapmış olacağız."
