Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin en güçlü sembollerinden biri olan İstiklal Marşı’nın kabul edilmeden önce yayımlandığı ilk basılı nüshalar, bugün Kastamonu’da ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor. Milli marşın 17 Şubat 1921’de yayımlandığı Sebilürreşad Dergisi ile 21 Şubat 1921’de basılan Açıksöz Gazetesi’nin orijinal sayıları, Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi’nde sergilenerek araştırmacılar ve tarih meraklılarıyla buluşturuluyor.
Mehmet Akif’in Kastamonu Günleri
Milli şair Mehmet Akif Ersoy, Kurtuluş Savaşı döneminde halkı bilinçlendirmek ve milli mücadeleye destek sağlamak amacıyla Anadolu’nun farklı şehirlerinde faaliyetler yürüttü. Bu süreçte İstanbul’dan Ankara’ya geçen Ersoy, 19 Ekim 1920’de Kastamonu’ya gelerek burada iki aydan fazla süre kaldı. Şehirde bulunduğu dönemde çeşitli konuşmalar yapan ve halkı direnişe teşvik eden Akif, aynı zamanda yerel basında da aktif rol aldı.
O yıllarda Kastamonu’da yayımlanan Açıksöz Gazetesi’nde milli şaire ait birçok yazı ve şiir yayımlandı. Bu dönemde gazete ile güçlü bir bağ kuran Mehmet Akif, kaleme aldığı İstiklal Marşı’nı resmi olarak kabul edilmeden önce yayımlanması için özellikle bu gazeteye gönderdi.
İstiklal Marşı’nın İlk Yayın Süreci
İstiklal Marşı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 12 Mart 1921’de resmen kabul edilmeden önce ilk kez 17 Şubat 1921’de Ankara’da Sebilürreşad Dergisi’nde yayımlandı. Ardından 21 Şubat 1921 tarihinde Açıksöz Gazetesi’nde manşetten okuyuculara ulaştı. Böylece marş, Ankara dışındaki ilk yayımını Kastamonu’da gerçekleştirmiş oldu.
Tarihi Nüshalar Kütüphanede Korunuyor
Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi Müdürü Erdal Arslan, kütüphanenin tarihi mirası koruma görevini uzun yıllardır sürdürdüğünü belirtiyor. Arslan’ın verdiği bilgilere göre kurum, 2 Ocak 1925’te dönemin valisi tarafından “Memleket Kütüphanesi” olarak kuruldu ve günümüzde de araştırmacılara önemli kaynaklar sunmaya devam ediyor.
Kütüphanede yaklaşık 14 bin yazma ve basılı eser bulunduğunu ifade eden Arslan, İstiklal Marşı’nın ilk yayımlandığı bu iki basılı kaynağın arşivin en değerli parçaları arasında yer aldığını vurguluyor. Bu belgeler hem Türkiye’nin edebiyat tarihi hem de milli mücadele döneminin basın tarihi açısından büyük önem taşıyor.
Kastamonu ile Kurulan Güçlü Bağ
Arslan’a göre Mehmet Akif’in İstiklal Marşı’nı Kastamonu’daki gazeteye göndermesi tesadüf değil. Milli şair, şehirde kaldığı süre boyunca hem halkla hem de gazetecilerle güçlü dostluklar kurdu. Bu nedenle şiirini ilk yayımlanmak üzere Açıksöz Gazetesi’ne göndermeyi tercih etti.
Gazetenin İstiklal Marşı’nı yayımladığı sayısında yer alan kısa not da bu durumu doğruluyor. Notta, “Şair-i Azam muhterem Mehmet Akif Beyefendi, İstiklal Marşı unvanlı güzel şiirin ilk neşri şerefini gazetemize lütfetmiştir” ifadeleri bulunuyor. Bu satırlar, marşın ilk yayımlanması için Kastamonu’nun özel olarak tercih edildiğini gösteren önemli bir tarihi belge niteliği taşıyor.
Bugün Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi’nde korunan bu nadide nüshalar, hem İstiklal Marşı’nın yayımlanma sürecini hem de Mehmet Akif’in Kastamonu ile kurduğu güçlü bağı gözler önüne seriyor. Tarihi belgeler, ziyaretçilere milli mücadelenin kültürel ve basın boyutunu yakından görme fırsatı sunuyor.
