Havaların ısınmasıyla birlikte Türkiye genelinde mangal sezonu yeniden hareketlenmeye başladı. Bahar aylarında vatandaşın daha uygun fiyatlarla tükettiği beyaz et ürünlerinde ise son haftalarda dikkat çeken bir fiyat artışı yaşanıyor. Özellikle mangallık ürünlerdeki hızlı yükseliş, hem tüketicilerin hem de sektör temsilcilerinin tepkisini çekmiş durumda.
İlkbahar döneminde makul seviyelerde seyreden tavuk fiyatlarının kısa sürede ciddi oranda artması, piyasada “fırsatçılık” tartışmalarını da beraberinde getirdi. Üretim maliyetlerinde herhangi bir kayda değer artış olmamasına rağmen etiketlerin yükselmesi, fiyatlama politikalarının yeniden sorgulanmasına yol açtı.
Beyaz Et Fiyatlarında Yüzde 45 ile 60 Arasında Genel Artış
Piyasa verilerine göre tavuk ürünlerinin genelinde ortalama yüzde 45 ila yüzde 60 arasında bir fiyat artışı yaşandı. Ancak asıl dikkat çeken yükseliş, mangal sezonunun vazgeçilmez ürünleri arasında yer alan parçalanmış tavuk ürünlerinde görüldü.
Tüketicilerin en çok tercih ettiği ızgaralık ürünlerdeki ani fiyat sıçraması, özellikle dar gelirli vatandaşların alım gücünü zorlamaya başladı. Mart ve nisan aylarında raflarda yer alan fiyat etiketleri ile haziran ayındaki güncel fiyatlar karşılaştırıldığında, artışın boyutu daha net şekilde ortaya çıkıyor.
Tavuk Kanadında Yüzde 115’e Varan Fahiş Artış
Sektör verilerine göre en sert artış tavuk kanadında yaşandı. İlkbahar döneminde kilogramı ortalama 220 TL seviyelerinde satılan ızgaralık kanat, bugün bazı noktalarda 450 TL’ye kadar yükselmiş durumda. Bu da yaklaşık yüzde 115’lik bir fiyat artışına karşılık geliyor.
Benzer şekilde tavuk pirzola fiyatlarında da ciddi bir yükseliş söz konusu. 165 TL seviyelerinde satılan pirzolanın kilogram fiyatı, 260 TL’ye kadar çıkmış durumda. Bu ürün grubunda yaşanan yaklaşık yüzde 55’lik artış, özellikle mangal sezonunun başlamasıyla birlikte talep artışına bağlanıyor.
Ancak uzmanlara göre bu artışların tamamı ekonomik gerekçelerle açıklanabilecek düzeyde değil.
Maliyet Artışı Yok, Fiyatlar Neden Yükseliyor?
Sektör temsilcileri ve uzmanlar, üretim maliyetlerinde akaryakıt, yem, enerji veya işçilik gibi temel kalemlerde ciddi bir artış yaşanmadığını vurguluyor. Buna rağmen fiyatların kısa sürede katlanması, piyasada “yapay fiyatlandırma” iddialarını gündeme taşıyor.
Bazı üretici ve aracıların, özellikle parçalanmış ürünlerde işçilik gerekçesiyle fiyatları artırdığı ancak bu artışın gerçek maliyetlerle örtüşmediği ifade ediliyor. Bütün tavuğun kilogram fiyatı yaklaşık 130 TL seviyelerinde sabit kalırken, aynı ürünün parçalanmış hali olan kanat veya pirzolada fiyatların katlanarak yükselmesi dikkat çekiyor.
Bu durum, tüketici tarafında ciddi bir tepkiye neden olurken, piyasa dengesinin bozulduğu yönündeki eleştirileri de güçlendiriyor.
Ticaret Bakanlığı Sahada: Denetimler Artıyor
Artan şikâyetler üzerine Ticaret Bakanlığı ekiplerinin sahadaki denetimlerini sıklaştırdığı belirtiliyor. Haksız fiyat artışı yaptığı tespit edilen işletmelere yönelik incelemelerin hızlandırıldığı ve gerekli yaptırımların uygulanacağı ifade ediliyor.
Yetkililer, özellikle sezonluk talep artışlarının fırsata çevrilmemesi gerektiğini vurgulayarak, tüketiciyi mağdur eden uygulamalara karşı taviz verilmeyeceğini belirtiyor. Denetimlerin özellikle büyük şehirlerde yoğunlaştığı ve zincir satış noktalarının da mercek altına alındığı ifade ediliyor.
Uzmanlardan Sert Uyarı: “Ekonomik Gerekçe Yok”
Tarımsal Üretim ve Küçükbaş Yetiştiriciler Genel Başkanı Nihat Çelik, tavuk kanadı fiyatlarında yaşanan artışın hiçbir ekonomik temele dayanmadığını belirtti. Çelik, özellikle son bir ayda yaşanan fiyat yükselişinin piyasa mantığıyla açıklanamayacak seviyede olduğunu dile getirdi.
Çelik ayrıca, bazı sektör oyuncularının geçmiş dönemlerde zarar gerekçesiyle destek talep ederken, piyasa hareketlendiğinde tüketiciyi zor durumda bırakacak fiyat politikalarına yönelmesini eleştirdi. Mangal sezonunun başlamasının bazı kesimler tarafından bir “fırsat dönemi” olarak görüldüğünü ifade etti.
Kasap ve Esnaf da Şikâyetçi: “Fiyatları Toptancılar Belirliyor”
Fiyat artışlarından yalnızca tüketiciler değil, perakende esnafı da olumsuz etkileniyor. Kasaplar, ürün tedarikinde yaşanan fiyat dalgalanmalarının doğrudan satış noktalarına yansıdığını ve vatandaşla karşı karşıya gelmek zorunda kaldıklarını belirtiyor.
İstanbul’da faaliyet gösteren bir kasap esnafı, toptancıların mangal sezonunu gerekçe göstererek fiyatları bilinçli şekilde yukarı çektiğini ifade ediyor. Esnaf, raflara ürün koyarken zorlandıklarını ve sürekli değişen fiyatlar nedeniyle müşterilere açıklama yapmakta güçlük çektiklerini dile getiriyor.
