Cüzdanda unutulan, kumbarada biriken 10 kuruşlar son dönemde beklenmedik biçimde konuşuluyor. Nakit kullanımının azalmasıyla birlikte düşük değerli madeni paraların piyasada daha zor bulunur hale gelmesi, koleksiyon meraklılarının dikkatini özellikle 10 kuruşlara çevirdi. Darphane verilerinde, 2025 Ocak döneminde 1, 5, 10 ve 25 kuruşun yeniden tedavüle sunulmadığına dair bilgiler yer alırken, bu durum “arz azalırsa değer artar mı” sorusunu da beraberinde getirdi.
Uzmanlar, düşük değerli paraların üretim ve dağıtımının dönem dönem azalmasında metal maliyetleri, talep düşüşü ve stok yönetimi gibi etkenlerin rol oynayabileceğini söylüyor. Sonuçta piyasada 10 kuruş bulmak zorlaştıkça, özellikle temiz kondisyondaki eski basımlar daha fazla ilgi görmeye başlıyor.
Hangi 10 kuruşlar gerçekten değerli sayılıyor
Burada önemli ayrım şu, her 10 kuruş “koleksiyonluk” değil. İlan ve müzayede ortamlarında yüksek rakamlarla anılan parçalar genellikle iki grupta toplanıyor. Birincisi belirli yıllara ait, piyasada az rastlanan basımlar. İkincisi ise “erörlü” diye bilinen, baskı kayması, çift vurum, eksik detay gibi üretim hatası taşıdığı iddia edilen örnekler.
Koleksiyonda değeri asıl belirleyen şey, paranın kondüsyonu. Nümismatik dünyasında “çil” denilen, dolaşıma girmemiş, kenarı köşesi yıpranmamış örnekler daha kıymetli kabul ediliyor. Bu yüzden bazı 10 kuruşların 15 bin TL ile 20 bin TL arasında fiyatlarla satışa çıkarıldığı görülüyor, ancak bu rakamların her zaman gerçekleşmiş satış anlamına gelmediğini de unutmamak gerekiyor.
Elinizde böyle bir para olduğunu düşünüyorsanız önce yılını ve fiziksel durumunu kontrol edin, aceleyle karar vermeyin. Değer tespiti için güvenilir koleksiyonculara danışmak, benzer örneklerin gerçek satışlarına bakmak ve dolandırıcılık girişimlerine karşı temkinli olmak önemli.
Para üstü sorunu da büyüyor
Düşük değerli madeni paraların piyasada azalması perakendede de küçük ama hissedilen bir etki yaratıyor. Market ve bakkallarda 10, 25 kuruş gibi farklar çoğu zaman yuvarlama yoluyla kapatılıyor, bazı işletmeler ise temassız ve dijital ödemeyi daha fazla teşvik ediyor. Bu tablo, 10 kuruşun günlük hayatta azalırken koleksiyon dünyasında değer kazanma ihtimalinin neden daha çok konuşulduğunu da açıklıyor.
