Emeklilik döneminde gelirini artırmak isteyen çalışanlar için Bireysel Emeklilik Sistemi önemli bir seçenek sunuyor. SGK kapsamındaki sigortalılık devam ederken BES’e dahil olanlar, yaptıkları düzenli birikimler sayesinde emekli aylıklarına ek bir gelir oluşturabiliyor.
Kamuoyunda “ikinci maaş” olarak adlandırılan bu ödeme, ikinci bir SGK emekli aylığı anlamına gelmiyor. Sistem; katılımcının ödediği katkı payları, fonlardan elde edilen getiriler ve hak kazanılan devlet katkısı üzerinden işliyor. Koşulları tamamlayanlar, birikimlerini toplu para ya da düzenli ödeme şeklinde değerlendirebiliyor.
SGK emeklilik şartları başlangıç tarihine göre değişiyor
Türkiye’de emeklilik hesabı yapılırken kişinin ilk sigortalı olduğu tarih, prim gün sayısı, sigortalılık statüsü ve yaş şartı dikkate alınıyor. Bu nedenle aynı yaşta bulunan iki çalışanın emeklilik tarihi birbirinden farklı olabiliyor.
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk defa SSK kapsamında çalışmaya başlayanlardan kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş şartı aranıyor. Bu dönemde genel olarak 7 bin prim gününün tamamlanması gerekiyor. Belirli şartlar altında 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü üzerinden de emeklilik imkânı bulunuyor.
30 Nisan 2008 sonrasında sigortalı olan SSK’li çalışanlar için prim koşulu 7 bin 200 gün olarak uygulanıyor. Emeklilik yaşı ise prim gününün tamamlandığı tarihe bağlı olarak kademeli biçimde değişebiliyor. Bağ-Kur kapsamında çalışanlarda genel prim şartı 9 bin gün üzerinden hesaplanıyor.
BES’te 10 yıl ve 56 yaş şartı bulunuyor
Bireysel Emeklilik Sistemi’nden emekli olabilmek için iki temel şartın birlikte yerine getirilmesi gerekiyor. Katılımcının sistemde en az 10 yıl kalması ve 56 yaşını tamamlaması isteniyor.
Yalnızca 56 yaşına ulaşmak BES’ten emeklilik hakkı kazandırmıyor. Örneğin 56 yaşından sonra sisteme katılan bir kişinin de 10 yıllık süreyi tamamlaması gerekiyor. Genç yaşta BES’e girenler ise 10 yılı doldursalar bile 56 yaşına gelmeden emeklilik hakkını kullanamıyor.
Katkı payının miktarı, seçilen emeklilik planının koşulları çerçevesinde katılımcı tarafından belirlenebiliyor. Ödemeler daha sonra artırılabiliyor, azaltılabiliyor veya ödeme planında değişiklik yapılabiliyor. Yatırılan katkı paylarına belirlenen sınırlar içinde devlet katkısı da ekleniyor.
SGK emeklileri de sisteme katılabiliyor
SGK’den emekli aylığı alanların BES’e katılmasının önünde bir engel bulunmuyor. Emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenler veya mevcut maaşına ek gelir oluşturmak isteyenler, bireysel emeklilik hesabı açarak birikim yapabiliyor.
Emeklilik sonrasında çalışırken ödenen sosyal güvenlik destek primi, kişiye bağımsız bir ikinci SGK aylığı kazandırmıyor. BES ise sosyal güvenlik sisteminden ayrı şekilde yürütüldüğü için gerekli koşullar sağlandığında ek ödeme imkânı sunabiliyor.
Birikimler toplu para veya düzenli ödeme olarak alınabiliyor
BES’te emeklilik hakkını kazanan katılımcı, birikimlerini nasıl alacağına kendisi karar verebiliyor. Toplam tutarın tamamı tek seferde çekilebileceği gibi belirli bir ödeme planı hazırlanarak aylık veya dönemsel gelir seçeneği de tercih edilebiliyor.
Alınacak tutar; sisteme yatırılan katkı payına, birikim süresine, seçilen fonların performansına ve devlet katkısında hak kazanılan orana göre farklılık gösteriyor. Bu nedenle BES’in sağlayacağı ek gelir herkes için aynı miktarda olmuyor.
Planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nde ise çalışan ve devlet katkısına işveren desteğinin de eklenmesi hedefleniyor. Ancak bu model henüz yürürlükte olmadığı için mevcut bir hak gibi değerlendirilmemesi gerekiyor.
