Elektrik faturalarını doğrudan ilgilendiren yeni bir zam ihtimali gündemde. Enerji yönetiminin, artan maliyetlerin karşılanması ve kamu bütçesi üzerindeki sübvansiyon yükünün azaltılması amacıyla elektrik tarifelerinde yüksek oranlı bir artışa ihtiyaç duyulduğu görüşünde olduğu belirtildi.
Yapılan değerlendirmelerde yüzde 40 ile yüzde 50 arasında bir artış üzerinde durulduğu aktarılırken henüz alınmış kesin bir zam kararı bulunmuyor. Elektrik tarifesinin geleceği, enerji yönetimi ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında eylül ayında gerçekleştirilmesi planlanan görüşmelerin ardından netleşecek.
Zam kararı alınması durumunda yeni tarifenin ekim ayında uygulanmaya başlanması bekleniyor. Elektrik fiyatlarında son artış nisan ayında yapılmış, tarifeler yüzde 25 oranında yükseltilmişti.
Yüzde 40-50 oranı henüz kesinleşmedi
Enerji yönetiminin hazırladığı çalışmalarda üretim ve dağıtım maliyetleriyle birlikte kamu tarafından karşılanan destek tutarlarının değerlendirildiği ifade ediliyor. Mevcut maliyet tablosu doğrultusunda elektrik tarifelerinde yüzde 40-50 aralığında bir artış ihtiyacı bulunduğu belirtiliyor.
Ancak konuşulan oran, elektrik faturalarına kesin olarak yüzde 40 veya yüzde 50 zam yapılacağı anlamına gelmiyor. Nihai artış oranı, ekonomi yönetimiyle yapılacak görüşmeler sonucunda belirlenecek.
Değerlendirme sürecinde enerji maliyetlerinin yanı sıra vatandaşların alım gücü, işletmelerin giderleri, bütçe dengesi ve yıl sonu enflasyon hedefi de dikkate alınacak. Artışın daha düşük bir oranda tutulması veya farklı tüketici gruplarına göre şekillendirilmesi de görüşmelerin ardından belli olacak.
Devlet enerji faturalarını destekliyor
Konutlarda tüketilen elektrik ve doğal gazın maliyetinin bir bölümü devlet tarafından karşılanıyor. Bu destek sayesinde vatandaşlar kullandıkları enerjinin gerçek maliyetinin tamamını faturalarında görmüyor.
Özellikle konutlarda günlük 8 kilovatsaate kadar olan elektrik tüketiminde uygulanan birim fiyatın oldukça düşük seviyede kaldığı belirtiliyor. Elektrik ve doğal gaz destekleri için kamu bütçesinden her yıl önemli miktarda kaynak ayrılıyor.
Enerji yönetimi, mevcut tarifenin devam etmesi durumunda bütçenin üzerindeki sübvansiyon yükünün artabileceğini değerlendiriyor. Bu nedenle enerji maliyetlerinin belirli bir bölümünün tarifelere yansıtılması gerektiği ifade ediliyor.
Öte yandan yapılacak yüksek oranlı bir zam, yalnızca konut abonelerini etkilemeyecek. İşletmelerin enerji giderlerinde yaşanabilecek yükselişin üretim ve hizmet maliyetlerine yansıması da gündemdeki önemli başlıklar arasında bulunuyor.
Elektrik tarifeleri nasıl belirleniyor?
Türkiye’de elektrik tarifeleri genellikle üç aylık dönemlerde gözden geçiriliyor. Üretim, iletim ve dağıtım maliyetlerinde yaşanan değişimler değerlendirilerek yeni fiyatlar belirleniyor. Hazırlanan elektrik tarifeleri daha sonra kamuoyuna duyurularak yürürlüğe giriyor.
Doğal gaz tarifeleri ise aylık olarak inceleniyor. Enerji fiyatlarında yapılması planlanan değişikliklerden önce ilgili kurumlar ile ekonomi yönetimi arasında görüşmeler gerçekleştiriliyor.
Bu süreçte farklı zam oranlarının bütçe, enflasyon ve tüketici faturaları üzerinde oluşturacağı etkileri gösteren çalışmalar hazırlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığının değerlendirmesi sonrasında uygun bulunan oran tarifeye yansıtılıyor.
Zam kararı eylül ayında netleşecek
Enerji yönetimi, elektrik ve doğal gaz maliyetlerine ilişkin güncel verileri belirli aralıklarla ekonomi yönetimine iletiyor. Hazırlanan raporlarda enerji fiyatlarının seyri, üretim maliyetleri ve kamu tarafından karşılanan sübvansiyon tutarları yer alıyor.
Eylül ayında yapılması beklenen görüşmelerde elektriğe zam yapılıp yapılmayacağı ele alınacak. Artışa onay verilmesi durumunda oran belirlenirken yıl sonu enflasyon görünümü de göz önünde bulundurulacak.
Görüşmelerden zam kararı çıkarsa yeni elektrik tarifesinin ekim ayından itibaren uygulanması bekleniyor. Bu nedenle gündemdeki yüzde 40-50 oranı şimdilik kesinleşmiş bir artışı değil, maliyetlerin karşılanması için gerekli olduğu değerlendirilen zam ihtiyacını ifade ediyor. Elektrik abonelerinin ödeyeceği kesin tutar, eylül ayındaki görüşmelerin ardından belli olacak.
