Covid-19 salgınının etkileri büyük ölçüde geride kalmış gibi görünse de virüsün yeni alt varyantları dünya genelinde sağlık otoritelerinin takibinde kalmaya devam ediyor. Son dönemde öne çıkan BA.3.2 varyantı da bu nedenle yeniden dikkatleri üzerine çekti. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde hem yolculardan alınan örneklerde hem de atık su izleme çalışmalarında saptanan bu alt varyantın, kısa sürede daha geniş bir alana yayıldığı bildiriliyor. Uzmanlar, BA.3.2’nin hızlı bulaşma potansiyeli ve bağışıklık sisteminden kısmen kaçabilme özelliği nedeniyle yakından takip edilmesi gerektiğini değerlendiriyor. Buna karşın, şu ana kadar bu varyantın önceki bazı türlere göre daha ağır hastalığa yol açtığını gösteren net bir tablo öne çıkmıyor.
BA.3.2 varyantı neden öne çıktı?
BA.3.2, Omicron varyantının alt kollarından biri olarak değerlendiriliyor. Bu varyantı dikkat çekici hale getiren en önemli unsur ise virüsün hücrelere tutunmasında kritik rol oynayan spike proteinindeki yoğun değişim. Mevcut dolaşımdaki bazı türlerle kıyaslandığında BA.3.2’de çok sayıda genetik farklılık bulunması, bağışıklık sisteminin virüsü tanımasını zorlaştırabilecek bir yapı ortaya koyuyor. Bu durum da mevcut aşıların varyanta karşı ilk yanıt hızını etkileyebileceği yönünde değerlendirmelere neden oluyor.
Ancak uzmanlar, bunun aşıların tamamen etkisiz hale geldiği anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Aşıların hâlâ ağır hastalık, hastaneye yatış ve ölüm riskini azaltmada önemli koruma sağladığı belirtiliyor. Yine de varyantın önceki türlerden farklı yapısı, özellikle risk grubunda yer alan kişiler açısından daha dikkatli olunması gerektiğini gündeme getiriyor.
İlk tespit Afrika’da, ardından birçok ülkeye yayıldı
BA.3.2’nin ilk olarak 2024 yılının Kasım ayında Afrika’da tespit edildiği belirtiliyor. 2025 yılı boyunca farklı ülkelere yayılan varyantın, 2026 yılının Şubat ayı itibarıyla 23 ülkede görüldüğü ifade ediliyor. ABD’de ise ilk vakanın, 2025 yılının Haziran ayında ülkeye giriş yapan bir yolcuda saptandığı aktarılıyor. Devam eden süreçte varyantın yalnızca hasta örneklerinde değil, aynı zamanda atık su sistemlerinde de izine rastlanması, yayılımın daha dikkatli izlenmesine yol açtı.
Atık su analizleri, Covid-19 gibi bulaşıcı hastalıklarda erken uyarı sistemi olarak önem taşıyor. Çünkü semptom göstermeyen ya da test yaptırmayan kişiler nedeniyle fark edilmeyen dolaşım, bu yöntemle daha erken belirlenebiliyor. Uzmanlara göre BA.3.2’nin farklı bölgelerde tespit edilmesi, varyantın sessiz ama düzenli bir yayılım gösterdiğini düşündürüyor.
Türkiye’de alarm var mı?
BA.3.2 varyantının ABD ve Avrupa’daki görünürlüğünün artması, Türkiye’de de “yeni bir dalga mı geliyor?” sorusunu gündeme taşıdı. Şu aşamada Türkiye’de bu varyanta bağlı yaygın bir salgın tablosu ya da hastaneye yatışlarda ani bir artışa işaret eden bir durumdan söz edilmiyor. Ancak küresel ölçekteki gelişmelerin yakından izlendiği ve özellikle yeni varyantların seyri konusunda dikkatli bir takip yürütüldüğü değerlendiriliyor.
Uzmanlar, özellikle kronik rahatsızlığı bulunanlar, ileri yaş grubundakiler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler için koruyucu önlemlerin hâlâ önemini koruduğunu vurguluyor. Virüsün yeni alt varyantlar üretmeye devam etmesi, Covid-19’un tamamen gündemden çıkmadığını bir kez daha gösteriyor. BA.3.2 şu an için panik yaratacak bir tablo oluşturmaktan çok, dikkatle izlenmesi gereken yeni bir başlık olarak öne çıkıyor.
