Market raflarında sıkça karşılaşılan isli, füme veya barbekü lezzetli ürünlerde yeni bir dönem başlıyor. Gıdalara tütsülenmiş bir tat ve koku kazandırmak amacıyla kullanılan bazı tütsü aroma vericilerinin üretimi, ithalatı ve piyasaya sunulması aşamalı olarak sona erecek.
Düzenleme yalnızca cips ve soslarla sınırlı kalmayacak. Salam ve diğer işlenmiş et ürünleri, peynir çeşitleri, işlenmiş balıklar ve su ürünleri de belirlenen takvim doğrultusunda uygulamanın kapsamına girecek. Ancak geçiş tarihleri bütün ürünlerde aynı olmayacak.
Tütsü aroma vericileri neden yasaklanıyor?
Yeni uygulamanın temelinde Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi tarafından yapılan bilimsel değerlendirmeler bulunuyor. İncelenen bazı tütsü aroma vericilerinin genetik materyale zarar verme potansiyeline ilişkin risklerin tamamen dışlanamadığı değerlendirildi.
Bu yaklaşım, söz konusu aromaları içeren her ürünün doğrudan hastalığa yol açtığı anlamına gelmiyor. Düzenleme, bilimsel belirsizliklerin devam etmesi nedeniyle tüketici sağlığını korumaya yönelik ihtiyatlı bir adım olarak uygulanıyor.
Değerlendirmelerin ardından SF-001 ile SF-010 arasında kodlanan 10 birincil tütsü aroma vericisinin izinli ürünler listesinden çıkarılması kararlaştırıldı. Türkiye’de de işletmelerin üretim süreçlerini değiştirebilmesi ve alternatif yöntemlere geçebilmesi için kademeli bir takvim oluşturuldu.
Cips ve soslarda ilk sınırlama 2026’da
Et, peynir ve belirli su ürünlerinin dışında kalan cips, sos ve benzeri gıda kategorilerinde geçiş süreci daha erken başlayacak. Bu gruplarda kullanılan tütsü aroma vericileri ile bunları içeren aroma preparatlarının ithalatı ve piyasaya sunulması 1 Ekim 2026’da sona erecek.
İşletmeler arasındaki satışlar için tanınan süre 1 Aralık 2026 tarihinde dolacak. Söz konusu aromaları içeren gıdaların üretimine, ithalatına ve piyasaya arzına ise 1 Ocak 2027’den itibaren izin verilmeyecek.
Bu tarihler yalnızca tüketiciye yapılan perakende satışı değil, üretici ve tedarikçi arasındaki ticari süreci de kapsıyor. Böylece kullanımın bir anda değil, üretim zincirinin farklı aşamalarında sona erdirilmesi amaçlanıyor.
Et, peynir ve balık ürünlerine daha uzun süre
Et ve et ürünleri, peynir çeşitleri ile işlenmiş balık ve diğer su ürünlerinde daha uzun bir uyum dönemi uygulanacak. Bu ürünlerde ilgili aroma vericilerinin ithalatı ve piyasaya arzı 1 Haziran 2028’e kadar sürdürülebilecek.
Belirlenen aromaları içeren gıdaların üretimi, ithalatı ve piyasaya sunulması için son tarih ise 1 Ağustos 2028 olacak. Ürün grupları arasındaki tarih farkı, üretim süreçlerinin ve kullanılan yöntemlerin birbirinden farklı olmasından kaynaklanıyor.
Ürünler bir anda raflardan kaldırılmayacak
Yasak tarihinden önce üretilerek piyasaya sunulan gıdalar hemen toplatılmayacak. Mevzuata uygun biçimde daha önce satışa çıkarılan ürünler, raf ömürleri tamamlanıncaya kadar marketlerde bulunabilecek.
Bu nedenle uygulama başladıktan sonra da bazı ambalajlarda “tütsü aroma vericisi” ifadesini görmek mümkün olacak. Raflardaki dönüşüm, ürünlerin son tüketim tarihleri ve stok durumuna bağlı olarak aşamalı biçimde gerçekleşecek.
“Füme” yazısı tek başına yeterli değil
Geleneksel tütsüleme yöntemi ile ürüne tütsü aroma vericisi eklenmesi aynı işlem değil. Odun dumanı kullanılarak geleneksel yöntemlerle tütsülenen ürünler, yalnızca “isli” veya “füme” ifadesi taşıdığı için düzenleme kapsamında değerlendirilmiyor.
Tüketicilerin ürünün ön yüzündeki “barbekü”, “isli” veya “füme” ifadeleriyle yetinmemesi gerekiyor. Düzenlemenin kapsamını anlayabilmek için ambalajın içindekiler bölümünde “tütsü aroma vericisi” ifadesinin bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli.
