Kışın sert günleri yavaş yavaş geride kalırken, halk takvimine göre bahara yaklaştığımızı haber veren ilk işaretlerden biri de cemre. İnanca göre ilk cemre 19 ve 20 Şubat’ta havaya düşüyor ve havadaki ısınma hissiyle birlikte soğukların kırılmaya başladığı kabul ediliyor. Ardından 26 ve 27 Şubat’ta suya, son olarak da 5 ve 6 Mart’ta toprağa cemrenin düşeceği söyleniyor. “Ateş”, “kor”, “köz” gibi anlamlarla anılan cemre, birer hafta arayla doğayı ısıtan sembolik bir sıcaklık artışı olarak anlatılıyor.
Cemre nedir, neyi temsil eder?
Türk Dil Kurumu’na göre cemre, “Şubat ayında birer hafta arayla havada, suda ve toprakta oluştuğu sanılan sıcaklık yükselişi” anlamına geliyor. Bu anlatım, sadece Türkiye’de değil, Orta Asya’dan Arap coğrafyasına, Çin’den Yunanistan’a uzanan geniş bir kültür hattında benzer tarihlerle karşılık buluyor. Kısacası cemre, doğanın uyanışına dair ortak bir hafıza gibi görülüyor.
Cemre tarihleri ve günlük hayata etkisi
Cemrelerin düşmesi, özellikle kırsalda ayrı bir anlam taşıyor. Hayvancılıkla uğraşanlar için ahırdan çıkamayan hayvanların otlakla buluşacağı günlerin yaklaştığına işaret ederken, tarımla uğraşanlar için de toprağın işlenme dönemine adım adım girildiğini hatırlatıyor. Aynı zamanda cemre takvimi, nevruzun yaklaşmasına dair bir “bahar habercisi” olarak da yorumlanıyor.
Doğada ufak değişimler bile dikkat çeker, rüzgârın dili yumuşar, güneş biraz daha uzun kalır. Cemre de tam olarak bu hissi büyüten, baharın kapıda olduğunu söyleyen geleneksel bir işaret olarak görülüyor.
