Bağ-Kur kapsamında çalışan küçük esnafın uzun süredir beklediği prim indirimi yeniden gündeme geldi. Hazırlığı sürdürülen düzenlemeyle emeklilik için aranan 9.000 günlük prim şartının 7.200 güne düşürülmesi planlanıyor. Çalışmanın yasalaşması hâlinde kapsama alınan esnaf, 1.800 gün daha az prim ödeyerek emeklilik hakkına ulaşabilecek.
Kulislerden aktarılan bilgilere göre ekonomik koşullar ve Orta Vadeli Program hedefleri nedeniyle geciken düzenlemede hazırlıkların son aşamasına gelindi. Çalışmanın yasa teklifine dönüştürülerek Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması, yasal sürecin tamamlanmasının ardından da gelecek yıl yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Ancak düzenleme henüz yasalaşmadı. Kimlerin kapsama alınacağı, başvuru şartları ve yürürlük tarihi, teklifin ayrıntılarının açıklanmasıyla kesinlik kazanacak.
Bağ-Kur ile SSK arasındaki prim farkı azalacak
Mevcut sosyal güvenlik sisteminde SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışanlar arasında emeklilik için gereken prim günü bakımından önemli farklılıklar bulunuyor. Özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta başlangıcı bulunan EYT kapsamındaki SSK’lılar, işe giriş tarihlerine göre 5.000 ile 5.975 gün arasında değişen prim şartlarıyla emekli olabiliyor.
Bağ-Kur kapsamındaki erkek esnaf için ise 9.000 günlük prim koşulu uygulanıyor. Aradaki fark, küçük esnafın yaklaşık beş yıl daha fazla prim ödemesine yol açıyor. Esnaf ve sanatkâr odaları da uzun süredir bu farkın giderilmesini ve emeklilik şartlarının eşitlenmesini talep ediyor.
Yeni düzenlemeyle Bağ-Kur’lular için gereken prim gününün 7.200’e indirilmesi ve SSK ile Bağ-Kur arasındaki farkın belirli gruplar bakımından azaltılması hedefleniyor.
Küçük esnafa 1.800 günlük avantaj
Prim şartının 9.000 günden 7.200 güne düşürülmesi, toplamda 1.800 günlük avantaj sağlayacak. Kesintisiz prim ödemesi üzerinden hesaplandığında bu süre beş yıla karşılık geliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, seçim sürecinde küçük esnafın prim ödeme gün sayısının SSK’lılarla eşitleneceğini açıklamıştı. Düzenlemeden yaklaşık 1 milyon kişinin yararlanabileceği ifade edilmişti.
Aradan geçen sürede çalışmanın yasalaşmaması, esnafın beklentisini artırdı. Prim yükünü karşılamakta zorlanan küçük işletme sahipleri, düzenlemenin bir an önce tamamlanmasını bekliyor.
Düzenleme tüm Bağ-Kur’luları kapsamayabilir
Hazırlanan modelin öncelikle küçük esnaf ve sanatkârları kapsaması bekleniyor. Bakkal, berber, kuaför, terzi, manav, pazarcı ve tesisatçı gibi kendi adına çalışan küçük işletme sahiplerinin düzenlemenin ana hedef kitlesinde yer alacağı belirtiliyor.
Buna karşılık prim indiriminin bütün Bağ-Kur sigortalılarına uygulanmayabileceği ifade ediliyor. İşletmenin büyüklüğü, çalışan sayısı ve faaliyet alanı gibi ölçütlerin kapsam belirlenirken dikkate alınabileceği değerlendiriliyor.
EYT kapsamındaki Bağ-Kur’lu kadınlarda mevcut prim koşulu 7.200 gün olduğu için bu gruba ilave bir indirim yapılması beklenmiyor. Ancak EYT sonrasındaki dönemde 9.000 gün şartına tabi olan kadın esnafın yeni düzenlemeden yararlanması gündeme gelebilecek.
Prim borcu bulunanlar emekli olamıyor
Bağ-Kur kapsamında emeklilik planı yapanlar için yalnızca yaş ve prim günü şartlarını tamamlamak yeterli olmuyor. Emeklilik başvurusunun yapıldığı tarihte geçmişe dönük prim ve prime bağlı herhangi bir borcun bulunmaması gerekiyor.
Bütün koşulları karşılamasına rağmen Bağ-Kur prim borcu bulunan kişilere, borç kapatılmadan emekli aylığı bağlanmıyor. Bu nedenle düzenlemenin kapsamına girmeyi bekleyen esnafın prim günleriyle birlikte güncel borç durumunu da kontrol etmesi önem taşıyor.
Beklenen 7.200 gün düzenlemesi henüz yürürlüğe girmediği için emeklilik hesaplarının mevcut kurallara göre yapılması gerekiyor. Kesin kapsam, başvuru yöntemi ve yürürlük takvimi, yasa teklifinin TBMM’ye sunulmasıyla belli olacak.
