Araç sahibi hemen herkesin aklında aynı soru var, petrol yükselince benzin, motorin ve LPG kaçınılmaz olarak artacak mı, yoksa eşel mobil devreye girip pompayı bir süre sabit tutacak mı? NTV’den Burak Taşçı’nın haberine göre, Körfez hattındaki gerilimin büyümesi, petrol fiyatlarını yukarı iterken Türkiye’de de akaryakıt fiyatlarına yeni bir zam dalgası beklentisini güçlendirdi. Hürmüz Boğazı’nda akışın yavaşlaması, tankerlerin hareketinde yaşanan sıkıntılar gibi gelişmeler konuşulurken, piyasada gözler bir yandan da vergi düzeneklerine çevrildi.
Son günlerde motorine gece saatlerinde devreye girmesi beklenen 6,69 liralık artışın, eşel mobil sisteminin yeniden uygulanabileceği beklentisiyle ertelendiği ifade ediliyor. Tam da bu noktada “Eşel mobil varsa zam gelmez” algısı oluşuyor ama işin bir sınırı var, çünkü eşel mobilin de bir tavanı bulunuyor.
Eşel mobilde zam hangi seviyeye kadar tutuluyor?
Paylaşılan bilgilere göre eşel mobil yeniden devreye alınırsa, benzin 73,22 liraya, motorin 75,48 liraya, LPG ise 41,67 liraya ulaşana kadar zamların pompa fiyatına yansımaması hedefleniyor. Buradaki mantık şu, fiyat artışı doğrudan tüketiciye yansıtılmıyor, artış kadar Özel Tüketim Vergisi geri çekiliyor. Böylece pompa fiyatı bir süre daha sabit kalabiliyor.
Ancak “ne kadar geri çekilecek” kısmı ÖTV tutarlarıyla sınırlı. Benzinde 14,8277 lira, motorinde 13,9006 lira, LPG’de ise propan için 11,3830 lira ÖTV bulunduğu belirtiliyor. Eşel mobil uygulanırsa, akaryakıta gelecek zamlar bu tutarlar kadar devlet tarafından karşılanmış oluyor, başka bir ifadeyle zam kadar ÖTV’den vazgeçilmiş sayılıyor. ÖTV tavanına ulaşıldığında ise artık zamların pompaya yansıması kaçınılmaz hale geliyor. Örneğin benzindeki ÖTV 14,8277 lira iken toplam zamların 15 lira olduğunu varsayarsak, benzine yaklaşık 18 kuruşa yakın bir artışın pompaya yansıması bekleniyor.
Eşel mobil nedir, neden her artışı engellemiyor?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkisini azaltmak için, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru kaynaklı artışları ÖTV üzerinden dengelemeyi amaçlayan bir yöntem olarak biliniyor. Fiyatlar yükselirken ÖTV düşürülüyor, fiyatlarda gerileme olursa önce ÖTV eski seviyesine doğru toparlanıyor. Bu tabloda sadece ÖTV değil, vazgeçilen ÖTV’nin KDV’si de azalacağı için vergi kaybının büyüyebileceği vurgulanıyor.
Türkiye’de bir dönem uygulanan eşel mobil sisteminin, 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurundaki yükselişle birlikte kaldırıldığı da hatırlatılıyor. Bu nedenle bugün konuşulan olası dönüşte, en kritik başlık yine aynı, eşel mobilin koruma alanı nerede bitiyor, limit dolduğunda pompa fiyatı ne kadar hızlı değişiyor.
