Türkiye’de yaz aylarının yalnızca daha sıcak değil, aynı zamanda çok daha sert sıcak hava dalgalarıyla geçtiği bilimsel verilerle bir kez daha ortaya kondu. İstanbul Teknik Üniversitesi araştırmacıları tarafından hazırlanan çalışma, 1950 ile 2025 yılları arasındaki sıcaklık değişimlerini incelerken özellikle son yıllarda yaşanan artışın dikkat çekici boyutlara ulaştığını gösterdi.
Araştırmaya göre 2023 ve 2025 yazları, son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler oldu. Bulgular, ortalama sıcaklıkların yükselmesinin yanı sıra aşırı sıcakların süresi ve etkisinin de belirgin biçimde arttığını ortaya koydu.
Yaz sıcaklıkları 24-25 derece bandına yükseldi
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen çalışmada, günlük maksimum sıcaklık verileri esas alındı.
Türkiye’de yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları 1970-1990 yılları arasında çoğunlukla 22 ile 23 derece arasında ölçülürken, 2000’li yıllarla birlikte bu değerler 24-25 derece seviyesine çıktı. Ortalama yaz sıcaklığı 2024 yılında 26,1 dereceye ulaşarak ölçüm döneminin en yüksek seviyesine yükseldi.
Ancak araştırma, en sıcak yaz ile en şiddetli sıcak hava dalgasının her zaman aynı döneme denk gelmediğini de gösterdi. 2024 yılı ortalama sıcaklık rekoruyla öne çıkarken, sıcak hava dalgalarının büyüklüğünde en dikkat çekici seviyeler 2023 ve 2025 yıllarında kaydedildi.
Sıcak hava dalgalarının şiddeti 11 katına çıktı
Çalışmada sıcak hava dalgalarının etkisini ölçebilmek için Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi kullanıldı. 1980-2009 dönemi referans alındığında, 2000 yılı öncesinde yıllık toplam değerlerin büyük ölçüde düşük seviyelerde kaldığı belirlendi.
2010 yılından sonra ise sıcak hava dalgalarının yapısında belirgin bir değişim yaşandı. Yıllık toplam şiddet ortalamaları, tarihsel referans döneminin yaklaşık üç katına ulaştı.
2023 yazında sıcak hava dalgalarının yıllık alansal ortalaması referans döneme göre yedi kattan fazla artarken, 2025 yılında bu oran yaklaşık 11 kata çıktı. Bu sonuç, aşırı sıcakların artık kısa süreli ve sınırlı hava olayları olmaktan çıkarak daha geniş alanları etkileyen ciddi bir iklim riski haline geldiğini gösteriyor.
Büyük şehirlerde sıcak gün sayısı artabilir
Bilim insanlarının gelecek dönemlere ilişkin projeksiyonları da dikkat çekici sonuçlar içeriyor. İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de geçmişte yılda ortalama 3 ila 5 gün etkili olan sıcak hava dalgalarının, 2021-2050 döneminde ciddi ölçüde artabileceği tahmin ediliyor.
Kötümser iklim senaryosuna göre sıcak hava dalgası görülen gün sayısının İstanbul, Ankara ve Konya’da yaklaşık 16’ya, Antalya’da 18’e, İzmir’de ise 23’e ulaşabileceği öngörülüyor.
2051-2080 döneminde ise tablonun daha ağır hale gelmesi bekleniyor. Sıcak hava dalgası günlerinin İstanbul ve Ankara’da 38’e, Antalya ve Konya’da 40’a, İzmir’de ise 53’e kadar çıkabileceği hesaplanıyor.
Araştırmacılar, Türkiye ve Doğu Akdeniz’de iklim düzeninin hızla değiştiğine dikkat çekerek aşırı sıcaklara karşı erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, kentlerin yeni iklim koşullarına hazırlanması ve uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
