Kastamonu’nun Tosya ilçesinde coğrafi işaret tescilli sarıkılçık pirincinin hasadı devam ediyor. Ilgaz Dağları’ndan gelen kar sularıyla beslenen çeltik tarlalarında bu yıl soğuk hava ve sulama yetersizliği nedeniyle verim kaybı yaşanması bekleniyor. Üreticiler, geçmiş yıllarda 800-900 kilograma kadar ulaşan dönüm başı verimin bu sezon önemli ölçüde gerilediğini belirtiyor.
Türkiye’nin önemli çeltik üretim merkezleri arasında yer alan Tosya’da, bölgeyle özdeşleşen sarıkılçık pirincinin hasat çalışmaları sürüyor. Geleneksel üretim kültürü ve kendine özgü özellikleriyle öne çıkan Tosya pirinci, hem yurt içinde hem de Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde tanınırlığını koruyor. Ancak üreticiler, tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından su kaynaklarının yetersiz kalmasından endişe duyuyor.
Tosya’da 7 bin 500 dekarlık alanda çeltik hasadı
Kastamonu’nun Tosya ilçesinde coğrafi işaret tesciline sahip sarıkılçık çeşidinin yanı sıra yaşar, maratelli ve Osmancık türlerinde de çeltik yetiştiriliyor. Ilgaz Dağları’nda eriyen kar sularından beslenen tarım arazilerinde üretilen çeltik, biçerdöverlerle hasat ediliyor. Tarlalardan toplanan ürünler, kurutma işleminin ardından fabrikalarda işlenerek sofralara ulaşan pirince dönüştürülüyor.
İlçede geçmiş yıllarda yaklaşık 25 bin dekarlık alanda gerçekleştirilen çeltik üretimi, sulama kaynaklarının yetersizliği nedeniyle günümüzde yaklaşık 7 bin 500 dekarlık alanda yapılabiliyor. Üreticiler, su sorununun giderilmesi durumunda ekili alanların yeniden genişleyebileceğini ve üretim kapasitesinin önemli ölçüde artabileceğini ifade ediyor.
Tosya pirincinin köklü geçmişi Osmanlı dönemine uzanıyor
Tosya Belediye Başkanı Volkan Kavaklıgil, ilçenin pirinç üretiminde uzun yıllara dayanan bir geçmişe sahip olduğunu belirterek Tosya pirincinin tarihsel önemine dikkat çekti.
Osmanlı döneminde saray mutfağında kullanılan pirinçlerle ilgili arşiv kayıtlarında Tosya’ya ilişkin bilgilere rastlandığını aktaran Kavaklıgil, özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda padişah sofralarında tercih edilen pirinçlerin bölgeyle bağlantılı olduğunu söyledi.
Tosya’nın bu alandaki geçmişinin Cumhuriyet döneminde de devam ettiğini vurgulayan Kavaklıgil, Türkiye’nin ilk çeltik fabrikasının 1926 yılında ilçede kurulduğunu hatırlattı. Bu gelişmenin, Tosya’nın pirinç üretimi ve işlenmesi açısından ülke tarımındaki yerini güçlendirdiğini belirtti.
Kavaklıgil, Tosya denildiğinde pirincin akla geldiğini ifade ederek ilçenin hem tarihsel birikimi hem de üretim geleneğiyle Türkiye’de kendisini kanıtladığını dile getirdi.
Kızlar Yolu Barajı için sulama projesinin hızlandırılması isteniyor
Çeltik üretiminde yaşanan en önemli sorunlardan birinin su yetersizliği olduğunu belirten Belediye Başkanı Kavaklıgil, Kızlar Yolu Barajı’nın Tosya tarımı açısından büyük önem taşıdığını söyledi.
Barajın gövde bölümünün tamamlandığını, sulama ağına ilişkin çalışmaların ise devam ettiğini aktaran Kavaklıgil, projenin daha hızlı ilerletilmesi gerektiğini vurguladı. Sulama altyapısının kısa sürede üreticilerin kullanımına sunulmasının, ilçedeki tarımsal faaliyetlere önemli katkı sağlayacağını ifade etti.
Su sorununun çözülmesiyle birlikte çeltik ekim alanlarının yeniden 24-25 bin dekara ulaşabileceğini belirten Kavaklıgil, bunun yalnızca Tosya için değil, Kastamonu ve Türkiye ekonomisi açısından da olumlu sonuçlar doğuracağını kaydetti.
Kavaklıgil ayrıca, çeltik üretimini sürdürerek bölge ekonomisine katkıda bulunan çiftçilere teşekkür etti ve üreticilerin desteklenmesi gerektiğini dile getirdi.
Çeltikte verim bu yıl yarı yarıya düşebilir
Tosya’da üretim yapan çiftçiler ise bu sezon hava koşullarının ve sulama sorunlarının etkisini tarlalarda hissettiklerini belirtiyor. Üreticilerden Ali Uzun, özellikle suya erişimde yaşanan sıkıntıların tarımsal üretimi zorlaştırdığını söyledi.
Arazilerin düzlenmesi ve birleştirilmesiyle tarımsal faaliyetlerin kolaylaştığını ifade eden Uzun, sulama probleminin henüz çözülemediğine dikkat çekti. Geçmiş yıllarda dekardan 800-900 kilogram ürün alabildiklerini belirten üretici, bu sezon verimin yaklaşık 400 kilogram seviyesinde kalmasını beklediğini aktardı.
Uzun, mevsimin önceki yıllara kıyasla daha soğuk geçmesinin de ürün verimindeki düşüşte etkili olduğunu kaydetti.
Üreticiler düşük verim beklentisiyle hasadı sürdürüyor
İlçede 8 dönümlük arazide çeltik yetiştiren Osman Yılmaz da bu yılki üretim miktarına ilişkin tahminlerini paylaştı. Yılmaz, sezon sonunda yaklaşık 4 ton çeltik elde etmeyi beklediğini belirterek bunun dönüm başına ortalama 500 kilogram ürüne karşılık geldiğini ifade etti.
Önceki yıllarda dönüm başına 800 kilogram ile 1 ton arasında ürün alabildiklerini aktaran Yılmaz, bu sezon soğuk hava koşulları nedeniyle verimin gerilediğini söyledi.
Tosya pirincinde üretimin geleceği su kaynaklarına bağlı
Tosya’da devam eden sarıkılçık çeltiği hasadı, ilçenin köklü tarımsal mirasını bir kez daha gündeme taşıyor. Ancak üretim alanlarının genişletilmesi ve verimin artırılması için sulama altyapısının güçlendirilmesi büyük önem taşıyor.
Kızlar Yolu Barajı ve sulama ağı projesinin tamamlanması, üreticilerin su ihtiyacının karşılanmasına ve atıl kalan tarım arazilerinin yeniden değerlendirilmesine katkı sağlayabilir. Üreticiler, uygun hava koşulları ve yeterli sulama imkânlarıyla Tosya pirincinin üretim potansiyelinin yeniden yükselmesini bekliyor.
Tarihsel geçmişi, coğrafi işaretli sarıkılçık çeşidi ve üretim geleneğiyle öne çıkan Tosya’da, çiftçilerin karşılaştığı sorunların giderilmesi hem yerel ekonominin güçlenmesi hem de Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesinin korunması açısından önemini sürdürüyor.
