Kastamonu’nun önemli tarımsal değerlerinden biri olan ve coğrafi işaretle tescillenen Taşköprü sarımsağı, son yıllarda ciddi bir üretim baskısıyla karşı karşıya. Özellikle Çin ve Gaziantep menşeli yüksek verimli sarımsak türlerinin yaygınlaşması, bölgedeki geleneksel üretimi olumsuz etkiliyor. Artan maliyetler nedeniyle üreticilerin alternatif tohumlara yönelmesi, ata tohumunun geleceği açısından endişe yaratıyor.
Üretici Yüksek Verim Peşinde
Taşköprü Ziraat Odası Genel Sekreteri Hamdi Çevik, bölgede bu yıl yaklaşık 32 bin dönümlük alanda Taşköprü sarımsağı ekimi yapıldığını belirtiyor. Ancak bunun yanında yaklaşık 5 bin dönüm arazide yabancı sarımsak çeşitlerinin üretildiği ifade ediliyor. Yüksek verim avantajı sunan bu türlerin her geçen yıl daha fazla tercih edilmesi, yerli sarımsağın üretim oranını düşürüyor.
Ekonomik koşulların üretici üzerindeki baskısı bu tercihte belirleyici rol oynuyor. Mazot, gübre, ilaç ve işçilik maliyetlerinin artması, çiftçiyi daha fazla ürün veren alternatiflere yöneltiyor. Taşköprü sarımsağı dönüm başına ortalama 1-1,5 ton verim sağlarken, yabancı çeşitlerde bu miktarın 3 tona kadar çıkabildiği belirtiliyor. Bu fark, üreticinin kararını doğrudan etkiliyor.
Üreticinin ekonomik gerekçelerle farklı tohumlara yöneldiğini anlatan Çevik, "Çin sarımsağı ve Gaziantep tohumu dönümden daha fazla ürün verdiği için üretici buna yöneliyor. Bizim sarımsak dönümde yaklaşık 1,2 ton veriyorsa o 3 tona kadar çıkıyor. Çiftçinin mazot, gübre, ilaç ve işçilik giderleri çok yüksek. Çiftçi dayanamıyor, daha fazla verim veren yabancı tohuma yöneliyor." diye konuştu.
Piyasaya erken çıktığı için tercih ediliyor
Yabancı çeşitlerin daha erken hasat edildiğine dikkat çeken Çevik, "Bizim sarımsağımız temmuz-ağustos döneminde çıkıyor, o ise haziranda çıkıyor. Piyasaya erken sürdüğü için daha iyi fiyata satılıyor. Çiftçi de para kazanıyor. Bu nedenle üreticiye 'Bunu ekme' deme şansımız yok. Böyle bir yasal düzenleme bulunmuyor." ifadelerini kullandı.
Taşköprü sarımsağının korunması için planlı üretim talebinde bulunan Çevik, "Devletten isteğimiz sarımsak ekiminde planlama yapılması. Pancarda olduğu gibi kota uygulanabilir. Hangi üreticinin ne kadar ekeceği belirlenmeli. Burada yaklaşık 4 bin aile geçimini sarımsaktan sağlıyor. Bu ailelerin korunması gerekiyor." dedi.
Çin sarımsağı Taşköprü diye satılamayacak
Çevik, Kaymakamlık ile yapılan görüşmeler sonucunda 2027 yılına yönelik önemli bir karar alındığını da açıkladı. Çevik, " Yerli ürünü korumak amacıyla yaptığımız toplantıda ilçe kaymakamımız 'Yabancı sarımsak ekilse bile Taşköprü'de Taşköprü sarımsağı diye satılmasına izin verilmeyeceğini söyledi' dedi. Taşköprü sarımsağı olmayan ürünlerin ilçe içinde ve yol kenarlarında bu isimle satışına izin verilmeyecek. Pazarcılara ve seyyar satıcılara da resmi yazıyla bu karar bildirilecek." diye konuştu.
Taşköprü sarımsağının Türkiye genelinde aroma ve kalitesiyle bilindiğini belirten Çevik, tüketicilerin etiket konusunda daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayarak, "Vatandaş pazarda ya da markette etikete bakıyor ama Çin ürünü mü, Taşköprü ürünü mü çoğu zaman ayırt edemiyor. Olan da bizim Taşköprü sarımsağına oluyor." değerlendirmesinde bulundu.
