Çocukların internette karşılaştığı riskler artık “aman dikkat edin” cümlesiyle geçiştirilemeyecek kadar büyüdü. Bu yüzden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, çocukları sosyal medyanın olumsuz etkilerinden korumaya dönük çalışmasında sona yaklaştı. Bakanlık yetkilileri, hazırlanan taslağın gerekçesini ve nasıl işleyeceğini TBMM’de AK Parti grubuna yapılan sunumda anlattı. Mesaj net, çocukların dijital güvenliği için daha bütüncül, daha uygulanabilir bir çerçeve hedefleniyor.
Çalışmanın omurgasında, internet yayınlarını ve çevrim içi suçlarla mücadeleyi düzenleyen mevcut yasal zeminde güncelleme yapılması fikri var. Sunumda özellikle sosyal ağların ve çevrim içi oyun ortamlarının, çocukların mahremiyeti ve güvenliği açısından daha sıkı önlemlerle sorumluluk üstlenmesi gerektiği vurgulanıyor. “Platformlar kendi halinde kalsın” yaklaşımının yeterli olmadığı, yaşanan sorunların bunun altını çizdiği ifade ediliyor.
Düzenlemede öne çıkan başlıklar neler?
Taslakta en çok konuşulacak madde yaş sınırı. Buna göre sosyal ağlara erişimde alt limitin 15 yaş olması, 15 yaşını doldurmamış çocukların ise ebeveyn izni bulunsa bile sosyal paylaşım sitelerinde hesap açamaması planlanıyor.
Oyunlar tarafında ise doğrudan bir yasak yerine yaşa göre derecelendirme öne çıkıyor. Çocukların yalnızca yaşlarına uygun oyunlara erişebilmesi, platformların bunu teknik olarak da mümkün kılması hedefleniyor.
Bir diğer kritik alan, yaş doğrulama. Taslağın mantığı şu, “yasak var” demek yetmiyor, uygulanabilir bir kontrol mekanizması da şart. Bu nedenle sosyal ağ sağlayıcılarına, çocukların hesap açmasını engelleyecek etkili yaş doğrulama sistemleri kurma yükümlülüğü getirilmesi planlanıyor. Sistemlerin usul ve esaslarının yönetmeliklerle belirlenmesi de gündemde.
Ebeveyn tarafında ise “yönlendirme ve gözetim” hakkının dijital araçlarla desteklenmesi isteniyor. Platformlara ebeveyn denetim seçenekleri sunma yükümlülüğü getirilmesi, yasa dışı ya da zararlı içerik şikayetlerinin elektronik ortamda hızlı iletilebileceği başvuru kanallarının genişletilmesi, alınan tedbirlere ilişkin raporlama gibi başlıklar da paketin içinde. Aldatıcı reklamlarla mücadele için platformların ek önlemler alması da hedefler arasında.
Sunumda dünya örnekleri de hatırlatılıyor. Birleşik Krallık ve Avustralya’nın bu alanda kapsamlı düzenlemelere gittiği, Avustralya’da 16 yaş altına sosyal medya kısıtıyla platformlara ağır sorumluluklar yüklendiği, kurumsal ihlaller için yüksek idari para cezalarının öngörüldüğü aktarılıyor. ABD ve İngiltere gibi bölgelerde de benzer yaklaşımların tartışıldığı notu düşülüyor.
