Türkiye'de sigara kullanımına yönelik yeni bir dönemin kapısı aralanıyor. Kapalı alanlarda uygulanan yasakların kapsamını genişletmeyi hedefleyen düzenleme, bu kez açık havada sigara içme alışkanlıklarını değiştirebilir. Özellikle vatandaşların yoğun olarak bulunduğu ortak kullanım alanlarında yeni kurallar getirilmesi planlanıyor.
AK Parti'nin üzerinde çalıştığı düzenlemenin, Meclisteki bütçe görüşmeleri nedeniyle 2027 yılının ilk aylarına kaldığı belirtiliyor. Ocak veya şubat ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması beklenen teklifin, tütün kullanımına yönelik kısıtlamaların yanı sıra satış ve denetim süreçlerinde de değişiklikler içermesi öngörülüyor.
Açık havada sigara içmek her yerde serbest olmayabilir
Hazırlanan düzenlemede en dikkat çekici başlıklardan biri, açık alanlarda sigara kullanımının belirli bölgelerle sınırlandırılması. Böylece sigara içmeyenlerin tütün dumanından daha az etkilenmesi ve özellikle çocukların bulunduğu alanlarda daha koruyucu önlemler alınması amaçlanıyor.
Yeni kısıtlamaların gündeme gelebileceği yerler arasında şunlar bulunuyor:
- Çocuk parkları ve oyun alanları
- Halk plajları ve sahil kesimleri
- Otobüs durakları ve bekleme noktaları
- Yürüyüş yolları ve bina girişleri
- Kafe ve restoranların açık bölümleri
- Üniversite kampüsleri ve kamu kurumlarının bahçeleri
- Hastaneler ve diğer sağlık kuruluşlarının çevresi
- Spor tesisleri ve eğlence mekanlarının açık alanları
Bu bölgelerde tamamen yasak uygulanması veya yalnızca belirlenen özel noktalarda sigara içilmesine izin verilmesi değerlendiriliyor.
Kafe ve restoran terasları için yeni kurallar gelebilir
Düzenlemenin işletmeleri ilgilendiren önemli bir boyutu da bulunuyor. Özellikle çevresi camla kapatılan, üstü tenteyle örtülen ve fiilen kapalı mekan gibi kullanılan bölümlerin yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
Üzerinde çalışılan seçenekler arasında, işletmelerin sigara içilebilecek alanlarını belirli oranlarla sınırlandırması da yer alıyor.
Hazırlık sürecinde Japonya ve Avustralya gibi ülkelerde uygulanan tütün kontrolü modellerinin de incelendiği belirtiliyor. Böylece Türkiye'deki düzenlemenin hem toplum sağlığını koruması hem de denetlenebilir olması hedefleniyor.
Sigara satın alırken kimlik kontrolü zorunlu hale gelebilir
Yeni hazırlıklar yalnızca sigara kullanılan mekanlarla sınırlı değil. Tütün ürünlerinin 18 yaşından küçüklere satışını önlemek amacıyla teknolojik doğrulama sistemleri üzerinde de çalışılıyor.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun açıklamalarında öne çıkan yaş doğrulama uygulaması için üç farklı yöntem değerlendiriliyor.
Bunlar arasında tek kullanımlık QR kod, çipli kimlik kartı ve kasada yaş kontrolü tamamlanmadan satış işleminin gerçekleştirilmemesi bulunuyor.
Sistemin nasıl işleyeceği ve işletmelere hangi yükümlülüklerin getirileceği henüz netleşmiş değil.
Sigara yasağını ihlal edenlere ağır cezalar gündemde
Daha önce kamuoyuna yansıyan 41 maddelik ayrı bir taslakta, sigara kullanımına yönelik oldukça kapsamlı yaptırımlar yer almıştı.
Bu taslakta yasaklı alanlarda sigara içenlere 5 bin TL, kuralları ihlal eden işletmelere ise 50 bin TL'den başlayan para cezaları öngörülüyordu. Ayrıca 2040 yılından itibaren tütün ve nikotin ürünlerinin tamamen yasaklanmasına yönelik bir hedef de bulunuyordu.
Ancak bu maddeler kabul edilmiş bir kanun niteliği taşımıyor. Yeni düzenlemede hangi yaptırımların uygulanacağı, teklifin son haliyle açıklığa kavuşacak.
Takviye edici gıdalar da denetim kapsamına alınacak
Meclise sunulması beklenen sağlık paketinin bir diğer önemli ayağını takviye edici gıdalar oluşturuyor.
Özellikle denetimsiz üretilen, içeriği belirsiz veya sağlık açısından risk taşıyan ürünlerin piyasaya sürülmesini önlemek amacıyla kurumlar arasında ortak bir kontrol sistemi kurulması planlanıyor.
Sigara kullanımından ürün satışına kadar birçok alanı ilgilendiren düzenlemenin kesin kapsamı ise Meclis sürecinde belli olacak.
