Türkiye’de sigara ve diğer tütün ürünlerinin satışına yönelik önemli değişiklikler hazırlanıyor. Sağlık Bakanlığı ile AK Parti Grup Başkanlığının üzerinde çalıştığı yeni düzenlemeyle, sigara satın almak isteyen kişilerin yaşlarının elektronik ortamda doğrulanması hedefleniyor. QR kod teknolojisinin kullanılması planlanan sistemde, günlük tütün ürünü alım miktarının da takip edilmesi değerlendiriliyor.
Hazırlıkları devam eden düzenlemenin temel amacı, 18 yaşından küçüklerin sigara satın almasını engellemek ve satış noktalarındaki denetimleri daha etkili hale getirmek.
Sigara almak isteyenlere QR kod kontrolü
Yeni uygulamanın hayata geçirilmesi halinde market, bakkal ve büfelerde sigara satışının işleyişi değişebilecek.
Üzerinde çalışılan modele göre, sigara almak isteyen kişilerin yaşları elektronik bir sistem aracılığıyla kontrol edilecek. QR kod üzerinden gerçekleştirilecek işlemde, alıcının T.C. kimlik numarasıyla eşleştirilen bilgiler kullanılarak 18 yaş şartının karşılanıp karşılanmadığı doğrulanacak.
Kişisel bilgiler satıcılarla paylaşılmayacak
Hazırlanan sistemde vatandaşların kişisel verilerinin korunmasına da önem veriliyor. Planlanan uygulamada satıcılar, müşterinin adı, doğum tarihi veya diğer kimlik bilgilerini görüntüleyemeyecek. Ekranda yalnızca kişinin sigara satın almak için gerekli yaş sınırını karşılayıp karşılamadığı bilgisi yer alacak. Bu yöntemle hem yaş denetiminin kolaylaştırılması hem de kişisel bilgilerin gizliliğinin korunması hedefleniyor.
Günlük sigara alımına sınır getirilebilir
Düzenlemenin dikkat çeken bir başka başlığı ise günlük satın alınabilecek tütün ürünü miktarı.
Elektronik altyapının yalnızca yaş doğrulaması için değil, kişilerin günlük tütün ürünü alımlarının izlenmesi amacıyla da kullanılması değerlendiriliyor. Böylece belirli bir günlük alım sınırı uygulanmasının önü açılabilecek. Ancak vatandaşların günde kaç paket sigara satın alabileceğine ilişkin kesinleşmiş bir miktar henüz bulunmuyor.
Gençlerin sigaraya erişimi azaltılmak isteniyor
Düzenleme hazırlıklarında gençlerin tütün ürünlerine erişimine ilişkin araştırmalar da dikkate alınıyor. 2017 yılında gerçekleştirilen Küresel Gençlik Tütün Araştırması'nın sonuçlarına göre, sigara kullanan 13-15 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 73,3'ü, yaşları yasal sınırın altında olmasına rağmen satış noktalarından sigara satın alabildi. Elektronik doğrulama uygulamasıyla özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine ulaşmasının zorlaştırılması amaçlanıyor.
Yeni sistem ne zaman başlayacak?
QR kodla sigara satışı konusunda teknik çalışmalar devam ediyor. Sistemin yaklaşık bir yıl içerisinde hazırlanarak uygulamaya alınması öngörülüyor. Uygulamanın ayrıntılarının Sağlık Bakanlığı tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığının görüşleri de alınarak belirlenmesi planlanıyor. Düzenleme henüz yasalaşmadığı için QR kod zorunluluğu ve günlük alım sınırı yürürlüğe girmiş değil.
