Çalışanların düzenli olarak aldığı bahşişlerin kıdem tazminatı ve sigorta primi hesaplamalarındaki yeri yeniden gündeme geldi. Yargıtayın verdiği karar doğrultusunda süreklilik gösteren bahşişlerin, olayın koşullarına göre ücret niteliğinde kabul edilebileceği belirtildi. Bu gelirleri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmeyen işverenlerin idari yaptırımlarla karşılaşabileceği ve yararlandıkları asgari ücret desteğini kaybedebileceği uyarısı yapıldı.
Karar; restoran, kafe, otel ve benzeri hizmet sektörlerinde bahşiş usulüyle çalışan işçiler kadar, bu iş yerlerinin yöneticilerini de yakından ilgilendiriyor. Ödemelerin düzenli hâle gelmesi ve çalışanın gelirinin devamlı bir bölümünü oluşturması durumunda işverenlerin kayıtlarını buna göre düzenlemesi gerekebiliyor.
Düzenli bahşiş kıdem tazminatına yansıtılabilecek
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, incelediği uyuşmazlıkta yerel mahkemenin kararını bozarak işçiye devamlı biçimde verilen bahşişlerin tazminat hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti.
Buna göre bahşiş, her durumda otomatik olarak aynı yöntemle hesaplamaya dâhil edilmiyor. Ödemenin sürekliliği, işçinin çalışma düzeni ve somut olayın özellikleri değerlendiriliyor. Düzenli olduğu belirlenen bahşişler ise ücretin bir parçası kabul edilerek kıdem tazminatının hesabına yansıtılabiliyor.
Fazla çalışma ücretinde ise garanti ücret ile bahşişten oluşan bölüm için farklı hesaplama yöntemleri uygulanıyor. Yerleşik uygulamada garanti ücret 1,5 katsayısıyla değerlendirilirken bahşiş veya yüzde usulüyle elde edilen gelir için yalnızca zamlı kısmı ifade eden 0,5 katsayısı dikkate alınıyor.
SGK bildiriminde bahşiş ayrıntısına dikkat
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, devamlı ödenen bahşişlerin yalnızca işçilik alacakları bakımından değil, sigorta primleri açısından da önem taşıdığını belirtti. Karakaş’ın değerlendirmesine göre bahşişler, sigorta priminden istisna tutulan ödemeler arasında bulunmuyor. Bu nedenle prime esas kazanç belirlenirken düzenli bahşişlerin de hesaba katılarak SGK’ye bildirilmesi gerekiyor.
Bahşiş gelirinin bildirim dışında bırakılması, çalışanın prime esas kazancının eksik gösterilmesi sonucunu doğurabiliyor. Bu durum çalışanın ileride bağlanacak aylığı ve diğer sosyal güvenlik hakları üzerinde de etkili olabiliyor.
Asgari ücret desteği faiziyle geri alınabilir
Karakaş, 3 bin 400 liralık bir bahşiş ödemesinin bildirilmemesi örneği üzerinden işverenlerin karşılaşabileceği sonuçlara dikkat çekti. Eksik bildirim tespit edildiğinde işletmenin yararlandığı asgari ücret desteğinin tamamının iptal edilebileceğini, daha önce sağlanan tutarların da faiziyle geri istenebileceğini ifade etti.
İş yerindeki çalışan sayısından bağımsız olarak uygulanabilecek bu işlemin yanı sıra bildirimin yapılmadığı her ay için 66 bin lirayı aşan idari para cezasının gündeme gelebileceği belirtildi. Kayıt ve belge incelemesi sırasında başka eksikliklerin belirlenmesi hâlinde toplam yaptırım daha da artabilecek.
İşverenlerin düzenli bahşiş uygulamalarını bordro ve prim bildirimleri yönünden yeniden incelemesi, çalışanların ise ödemelere ilişkin kayıtlarını saklaması olası hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
