Koronavirüs salgınının izleri henüz tazeyken, bu kez Nipah virüsüyle ilgili haberler dünya gündeminde daha fazla yer bulmaya başladı. Hindistan’dan gelen bilgiler, virüs şüphesiyle bazı kişilerin gözetim altına alındığını ve bir sağlık çalışanının durumunun ağır seyrettiğine dair iddiaları konuşulur hale getirdi. Böyle anlarda aynı soru hızla yayılıyor, “Nipah virüsü nedir, bize de gelir mi?” Dünya Sağlık Örgütü’nün de Nipah’ı, küresel salgın potansiyeli taşıyan ve yakından takip edilmesi gereken hastalıklar arasında sayması, merakı daha da artırdı. Türkiye’de ise şu ana kadar doğrulanmış bir vakadan söz edilmiyor, buna rağmen konuya dair aramalar ve bilgi ihtiyacı belirgin biçimde yükselmiş durumda.
Nipah virüsü, insanda hafif şikâyetlerden ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına ve nadiren beyin iltihabı tablosuna kadar uzanabilen bir hastalığa neden olabiliyor. Bu nedenle “öldürür mü” sorusunun yanıtı, vakaya ve koşullara göre değişse de, ağır seyir ihtimali bulunduğu için ciddiye alınması gerektiği şeklinde veriliyor.
Nipah virüsü nasıl bulaşıyor?
Bulaşın en sık konuşulan yolu, virüsün doğal taşıyıcısı olarak bilinen meyve yarasalarıyla bağlantılı temaslar. Yarasaların salyası ya da idrarıyla kirlenmiş gıdalar, iyi yıkanmamış meyveler veya kontamine yüzeyler risk oluşturabiliyor. Bazı salgınlarda çiftlik hayvanları, özellikle domuzlar üzerinden insana geçişten de söz ediliyor. Bir diğer önemli nokta ise insandan insana bulaşın mümkün olması. Özellikle yakın temas, aynı ev içinde bakım verme, sağlık hizmeti sırasında korunmasız temas gibi durumlarda risk artabiliyor.
Belirtileri neler, kaç günde ortaya çıkar?
Nipah enfeksiyonunda belirtiler genellikle ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrısı, boğaz ağrısı gibi “grip benzeri” şikâyetlerle başlayabiliyor. Bazı kişilerde öksürük, nefes darlığı gibi solunum bulguları öne çıkarken, bazı vakalarda sersemlik, uyku hali, bilinç bulanıklığı gibi nörolojik belirtiler görülebiliyor. Belirtilerin ortaya çıkış süresi kişiden kişiye değişebilse de çoğu senaryoda birkaç gün ile iki hafta aralığı konuşuluyor.
Tedavisi ve aşısı var mı?
Nipah virüsüne yönelik, yaygın kullanıma girmiş kesin bir aşı ya da “tek başına çözüm” sayılabilecek özel bir ilaç bulunmadığı kabul ediliyor. Bu nedenle tedavide temel yaklaşım destekleyici bakım. Yani hastanın solunumu, sıvı dengesi ve genel klinik tablosu yakından izleniyor, ihtiyaç halinde yoğun bakım desteği sağlanabiliyor.
Nipah virüsü Türkiye’de var mı?
Merak edilen başlıklardan biri de “Türkiye’de Nipah var mı” sorusu. Mevcut bilgilere göre Türkiye’de doğrulanmış bir Nipah vakasıyla ilgili resmi bir duyuru bulunmuyor. Bu nedenle toplum geneli için riskin düşük olduğu yorumları daha baskın. Yine de uluslararası seyahat, hastalıkların yayılımında önemli bir başlık olduğu için özellikle riskli bölgelere gidenlerin dönüşte ateş, solunum sıkıntısı veya olağan dışı nörolojik belirtiler yaşaması halinde sağlık kuruluşuna başvururken seyahat bilgisini paylaşması önemli görülüyor.
