Sosyal Güvenlik Kurumu, gelir veya aylık alan vatandaşların geçmişten kalan bazı prim borçlarını doğrudan ödemelerinden tahsil edecek. Yeni uygulamayla birlikte borcun tahsili için ayrıca icra takibi başlatılmasına ya da aylık sahibinden onay alınmasına gerek duyulmayacak.
Düzenleme, emekli ve yaşlılık aylığı alanların yanı sıra sürekli iş göremezlik geliri, malullük aylığı ve ölüm aylığı gibi SGK ödemelerinden yararlanan belirli kişileri kapsıyor. Kanunda kesinti için aylığın yüzde 25’i üst sınır olarak belirlenirken, uygulamada aylık kesinti oranı yüzde 10 olacak.
Her emeklinin veya hak sahibinin maaşından kesinti yapılmayacak. Uygulama yalnızca SGK kayıtlarında kapsam dahilindeki prim ya da prime bağlı borcu bulunan kişiler için geçerli olacak.
Hangi aylıklardan kesinti yapılabilecek?
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar ile malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve emekli aylığı alan kişiler uygulamanın kapsamına girebilecek.
Aylık bağlandıktan sonra geçmiş döneme ait Genel Sağlık Sigortası prim borcu bulunduğu belirlenenlerin ödemelerinden de kesinti yapılabilecek. Aktif sigortalıyken hayatını kaybeden kişinin kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borçları ise belirli şartlarla o kişi üzerinden ölüm aylığı alan eş, çocuk, anne veya babaya yapılan ödemelerden tahsil edilebilecek.
Hak sahibinin kendi sigortalılığı nedeniyle bir prim borcu bulunması durumunda da aldığı ölüm geliri veya aylığı üzerinden kesinti uygulanabilecek. Birden fazla gelir ya da aylık alan kişilerin, şartların oluşması halinde her bir ödemesinden ayrı ayrı yüzde 10 kesinti yapılması mümkün olacak.
Buna karşılık borçlu sigortalı üzerinden gelir veya aylık almayan yakınların kendi maaşlarına herhangi bir kesinti yansıtılmayacak.
Bazı özel aylıklar kapsam dışında tutuldu
SGK tarafından ödenmesine rağmen bedeli Hazine tarafından karşılanan bazı ödemeler yeni uygulamaya dahil edilmeyecek. Başarılı sporcular ve devlet sporcuları için bağlanan aylıklar ile terör ve terörle mücadele kapsamında ödenen bazı aylıklardan prim borcu kesintisi yapılmayacak.
Şeref aylığı niteliğindeki ve özel kanunlarla güvence altına alınan bazı ödemeler de kesinti kapsamının dışında kalacak. Böylece düzenleme, SGK tarafından yapılan her tür ödemeyi değil, kanunda gelir veya aylık olarak tanımlanan belirli ödemeleri kapsayacak.
Önce GSS borçları tahsil edilecek
Kesinti sürecinde borç türlerine göre bir öncelik sırası uygulanacak. İlk sırada Genel Sağlık Sigortası prim borçları yer alacak. Ardından eski isteğe bağlı sigortalılık, topluluk sigortası, tarım sigortalılığı ile Ek 5 ve Ek 6 kapsamındaki borçlar tahsil edilecek.
Daha sonraki aşamada Bağ-Kur kapsamındaki zorunlu sigortalılık borçları ile Emekli Sandığı kapsamındaki bazı borçlanma ve intibak işlemlerinden doğan borçlar için kesinti yapılacak.
Aynı borç grubunda birden fazla borç bulunması halinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Nafaka borçları ise SGK alacaklarından önce tahsil edilmeye devam edecek.
Yersiz ödemelerin tahsilatı öncelikli olacak
SGK’nin daha önce yaptığı fazla veya yersiz ödemeler nedeniyle kişiden alacağı bulunuyorsa öncelikle bu borcun tahsil süreci tamamlanacak. Ardından prim ve Genel Sağlık Sigortası borçları için otomatik kesintiye geçilecek.
Prim borcu kesintisi başladıktan sonra yeni bir yersiz ödeme borcu doğması durumunda ise iki kesinti birlikte yürütülebilecek. Kesintilerin toplam tutarı ve uygulanma biçimi, kişinin aylığı ile borç türüne göre SGK tarafından belirlenecek.
Maaş kesintisine itiraz edilebilecek
Gelir veya aylığından hatalı kesinti yapıldığını düşünen vatandaşlar SGK’ye itiraz edebilecek. Genel Sağlık Sigortası borçları için başvurular, kişinin son ikamet adresinin bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yapılacak.
Bağ-Kur, tarım, isteğe bağlı sigortalılık, Ek 5 ve Ek 6 kapsamındaki borçlarla ilgili itirazlar ise sigortalının dosyasının bulunduğu SGK birimine sunulacak. Emekli Sandığı kapsamındaki bazı borçlanma ve intibak işlemlerinde başvuru adresi ilgili genel müdürlük olacak.
Yanlış veya yersiz kesildiği belirlenen tutarlar mevzuat doğrultusunda iade edilecek. Kurum tarafından yapılan inceleme sonucunda itirazı reddedilen hak sahipleri, yargı yoluna başvurma hakkını da kullanabilecek.
