Karabük Üniversitesi (KBÜ) tarafından yürütülen ve TÜBİTAK 1002-A programı kapsamında desteklenen bilimsel bir araştırma, Küre Dağları Milli Parkı’ndaki orman ekosistemlerinin iklim değişikliğine nasıl tepki verdiğini ortaya koydu. Çalışma, sarıçam, göknar ve karaçam türlerinin sıcaklık ve yağış değişimlerine verdiği tepkileri detaylı biçimde inceleyerek bölgesel iklim etkilerine dair önemli veriler sundu.
Proje, KBÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü öğretim üyesi Dr. Cemil İrdem yürütücülüğünde, yüksek lisans öğrencisi Selinay Atay’ın bursiyer olarak katkılarıyla gerçekleştirildi.
Ağaç Halkaları İklim Değişimini Kaydediyor
“Ağaç halkaları iklimin izini sürer” yaklaşımından yola çıkan araştırmada dendrokronoloji yöntemi kullanıldı. Küre Dağları Milli Parkı’nın farklı yükselti basamaklarından alınan sarıçam, göknar ve karaçam örnekleri, Karabük Üniversitesi Dendrokronoloji Laboratuvarı’nda yüksek hassasiyetle analiz edildi.
Elde edilen veriler, sıcaklık ve yağış kayıtlarıyla karşılaştırılarak istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi. Bu sayede ağaçların yıllık büyüme halkaları üzerinden iklim değişiminin etkileri net bir şekilde ortaya kondu.
Kış Sıcaklıkları Büyümeyi Destekliyor
Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, kış aylarında görülen ılıman sıcaklıkların genel olarak ağaç büyümesini olumlu yönde etkilemesi oldu. Özellikle sarıçam ve karaçam türlerinde, daha sıcak geçen kışların yıllık halka gelişimini artırdığı belirlendi.
Ancak göknar türü bu eğilimden kısmen farklılık gösterdi. Bulgulara göre mayıs ayında artan sıcaklıklar tüm türlerde büyümeyi olumsuz etkilerken, bu durum göknar ağaçlarında daha belirgin şekilde gözlemlendi.
Yaz Yağışları Kritik Rol Oynuyor
Çalışma kapsamında yağış verileri de önemli sonuçlar ortaya koydu. Haziran ve temmuz aylarında artan yağışların tüm ağaç türlerinde büyümeyi desteklediği tespit edildi. Özellikle temmuz yağışlarının, yıllık halka gelişimi üzerinde güçlü ve pozitif bir etki oluşturduğu vurgulandı.
Bu bulgular, yaz dönemindeki su dengesinin orman ekosistemleri için hayati öneme sahip olduğunu bir kez daha gösterdi.
2040 İklim Projeksiyonu: Riskler Artıyor
Araştırmada yapılan iklim senaryolarına göre, RCP8.5 yüksek emisyon senaryosu kapsamında 2040 yılına kadar bölgede yaz sıcaklıklarının artması, ilkbahar ve yaz yağışlarının ise azalması bekleniyor.
Uzmanlar, bu değişimin ormanların çap artımı ve genel gelişimi üzerinde ciddi olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle artan sıcaklık ve kuraklık riskinin, orman ekosistemleri üzerinde baskıyı artıracağı ifade ediliyor.
Bilimsel Katkı ve Gelecek İçin Önemli Veriler
Araştırma kapsamında elde edilen bulgularla birlikte 1’i ESCI indeksli olmak üzere 2 uluslararası bilimsel makale ve 3 uluslararası sempozyum bildirisi de yayımlandı. Çalışmanın, iklim değişikliğiyle mücadele ve orman yönetimi stratejileri açısından önemli bir bilimsel kaynak oluşturması bekleniyor.
