Türkiye’de konut kiralarındaki yükseliş sürerken, ev sahiplerinin yeni kira bedeli belirlerken kullandığı gerekçeler de çeşitlenmeye başladı. Özellikle boşalan dairelerin yeniden kiraya verilmesi sırasında çevredeki yüksek ilan fiyatlarının yanı sıra akaryakıt, aidat ve bakım masraflarındaki artışlar da fiyat yükseltme gerekçeleri arasında gösteriliyor.
Kiralık konut piyasasında bir evin yüksek bedelle ilana çıkması, kısa süre içinde aynı bina ve çevredeki diğer daireleri de etkileyebiliyor. Ev sahipleri, yakın çevredeki ilanları emsal kabul ederek benzer rakamlara yönelirken, bu durum bazı bölgelerde zincirleme fiyat artışına yol açıyor.
Emsal kiralar fiyatları yukarı çekiyor
Özellikle kiralık konut arzının sınırlı olduğu bölgelerde emsal fiyatlama daha belirgin hale geliyor. Mevcut kiracının sözleşmesi devam ederken uygulanacak artışla, ev boşaldıktan sonra yeni kiracıdan talep edilen bedel arasında ciddi farklar oluşabiliyor.
Bir dairenin yüksek fiyattan kiraya verilmesi, aynı binadaki diğer ev sahipleri için de yeni bir referans yaratabiliyor. Böylece birkaç yüksek ilan, kısa sürede mahallenin genel kira beklentisini yukarı taşıyabiliyor.
“Benim de giderim arttı” dönemi
Kira artışında dikkat çeken yeni gerekçelerden biri de ev sahiplerinin kendi masraflarındaki yükseliş oldu. Akaryakıt fiyatlarının artmasının ardından bazı ev sahiplerinin ulaşım giderlerini gerekçe gösterdiği, buna aidat ve bakım masraflarının da eklendiği belirtiliyor.
Ancak konutun kira değerini belirleyen temel unsurlar arasında taşınmazın konumu, özellikleri, bölgedeki arz-talep dengesi ve benzer evlerin gerçek kira bedelleri bulunuyor. Ev sahibinin kişisel giderlerindeki artış, tek başına doğrudan kira değerini belirleyen bir kriter olarak görülmüyor.
Ortalama kiralar dikkat çekici seviyede
Türkiye genelinde ortalama kira 28 bin 40 lira seviyesine ulaşırken, İstanbul’da ortalama rakam 45 bin 510 lira oldu. İstanbul’u 40 bin 940 lirayla Muğla, 34 bin 440 lirayla Ankara, 33 bin 369 lirayla İzmir ve 29 bin 306 lirayla Antalya takip ediyor.
İstanbul’da son bir yıldaki kira artışının yüzde 62 seviyesine ulaşması, barınma maliyetlerindeki baskıyı daha görünür hale getiriyor. İşe, okula ve toplu taşımaya yakın bölgelerde talebin yüksek kalması da fiyatların yukarıda seyretmesine neden oluyor.
Oda kiraları da yükseldi
Yüksek konut kiraları nedeniyle özellikle büyükşehirlerde oda kiralama ve ev paylaşımı daha fazla tercih edilmeye başladı. İstanbul’da oda fiyatlarının 15 bin liradan başlayıp merkezi ilçelerde 30 bin liraya kadar çıkması, barınma maliyetinin yalnızca ev kiralayanları değil, ortak yaşam seçeneğine yönelenleri de zorladığını gösteriyor.
Kira, ulaşım ve günlük yaşam giderlerinin aynı anda yükselmesiyle birlikte barınma, özellikle dar ve orta gelirli vatandaşlar için bütçenin en ağır kalemlerinden biri olmaya devam ediyor.
