Türkiye’nin tıbbi ve aromatik bitkiler arasında önemli bir yere sahip olan salep, Kastamonu’da kontrollü tarım modeliyle üretilmeye devam ediyor. Doğal ortamdan toplanması yasak olan ve nesli risk altında bulunan salep orkidesi, artık üretim sahalarında yetiştirilerek ekonomiye kazandırılıyor.
Bu kapsamda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2023 yılında başlatılan “Doğadan Toplama Değil, Tarlada Salep Yetiştiriciliği” projesi ile üretim alanları genişletilirken, Kastamonu’da da önemli bir üretim ağı oluşturuldu. Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar sayesinde salep üretimi her geçen yıl artış gösteriyor.
Kastamonu’da 25 Dekarlık Alanda Salep Üretimi Yapılıyor
Kastamonu genelinde bu yıl itibarıyla 47 üretici tarafından toplam 25 dekarlık alanda salep dikimi gerçekleştirildi. Üreticiler, orkide yumrularını tek tek elle toprakla buluşturarak oldukça zahmetli bir süreci yönetiyor.
Tıbbi ve aromatik bitkiler kategorisinde değerlendirilen salep, özellikle dondurma sanayi, ilaç sektörü ve bazı endüstriyel üretimlerde yoğun şekilde kullanılıyor. Bu nedenle hem ekonomik değeri hem de stratejik önemi giderek artıyor.
Hasadı başlayan salep tarlalarında verimlilik üreticilerin yüzünü güldürürken, ürünün pazardaki yüksek fiyatı da dikkat çekiyor.
Kilogram Fiyatı 13 Bin TL’ye Kadar Çıkıyor
Kastamonu’da üretilen yaş salep yumrularının kilogramı 2 bin ila 3 bin TL arasında alıcı bulurken, kurutulup işlenmiş ve çekirdek haline getirilmiş salebin kilogram fiyatı ise 13 bin TL’ye kadar çıkabiliyor.
Bu yüksek değer, salebi Türkiye’de en kıymetli tarım ürünlerinden biri haline getirirken, aynı zamanda üretim alanlarının da hızla genişlemesini teşvik ediyor.
Uzmanlara göre salep üretimi hem yüksek gelir potansiyeli hem de kırsal kalkınmaya katkısı nedeniyle stratejik bir ürün olarak öne çıkıyor.
“Verim Beklentimizin Üzerine Çıktı”
Kastamonu’nun Merkez ilçesine bağlı Kayı köyünde salep yetiştiriciliği yapan Ziraat Mühendisi Ferdi Doğdu, bu yılki hasadın oldukça verimli geçtiğini ifade ediyor. Doğdu’ya göre yağışların zamanlaması, üretim sürecine olumlu yansıdı.
Üretici, hasadın planlanandan biraz gecikmeli başladığını ancak yağışların ara vermesiyle birlikte çalışmaların hız kazandığını belirtiyor. Bu yıl verimin beklentilerin üzerinde olduğunu ifade eden Doğdu, salep üretiminin yoğun emek ve dikkat gerektiren bir süreç olduğuna dikkat çekiyor.
Bölgede salep üretiminin yaygınlaşmasını istediklerini belirten üreticiler, bilgi ve tecrübelerini paylaşarak daha fazla çiftçinin bu alana yönelmesini hedefliyor. Ancak üretim sürecinin zahmetli olması nedeniyle bazı çiftçilerin tereddüt yaşadığı da ifade ediliyor.
Yağışlar Verimi Artırdı, İklim Şartları Belirleyici Oldu
Salep üretiminde iklim koşullarının büyük rol oynadığını belirten uzmanlar, özellikle yağış düzeninin verim üzerinde doğrudan etkili olduğunu vurguluyor.
Son iki yılda yaşanan kuraklık nedeniyle üretimde bazı sıkıntılar yaşanırken, bu yıl artan yağışlar sayesinde verimde önemli bir artış sağlandığı ifade ediliyor. Salep bitkisi suyu seven ancak suyun göllenmesini istemeyen hassas bir yapıya sahip.
Bu nedenle üretim alanlarında özel olarak yükseltilmiş yastık sistemleri kullanılarak suyun kontrol altında tutulması sağlanıyor. Böylece hem kök çürümesi önleniyor hem de verim artırılıyor.
Bir Dekardan 400 Kilograma Kadar Ürün Hedefleniyor
Kastamonu’daki üreticiler mevcut durumda bir dekardan yaklaşık 200 ila 250 kilogram arasında salep yumrusu elde ediyor. Ancak hedef, bu verimi 400 kilograma kadar çıkarmak.
Üreticiler elde edilen ürünün yaklaşık yarısını yeniden tohumluk olarak kullanarak üretim alanlarını genişletmeyi planlıyor. Bu sayede salep üretiminin sürdürülebilir bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.
Uzmanlara göre doğru bakım, uygun iklim koşulları ve bilinçli tarım uygulamalarıyla bu hedefe ulaşmak mümkün görünüyor.
Doğadan Toplamak Yasak, Tarlada Üretim Teşvik Ediliyor
Salep orkidesinin doğadan toplanması Türkiye’de yasaklanmış durumda. Doğal popülasyonun korunması amacıyla uygulanan bu yasak, türün neslinin devamı açısından kritik önem taşıyor.
Yetkililer, doğadan toplanan salep yumrularının yaklaşık 700 bin TL gibi ciddi cezai yaptırımlara tabi olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle üretim tamamen kontrollü alanlarda, devlet gözetiminde ve faturalı sistemle yürütülüyor.
Bu model hem doğal yaşamın korunmasını sağlıyor hem de çiftçilere yüksek gelir imkânı sunuyor.
Kastamonu Salep Üretiminde Öne Çıkıyor
Kastamonu, iklimi ve toprak yapısı sayesinde salep yetiştiriciliği için uygun bölgeler arasında yer alıyor. Son yıllarda artan üretim alanlarıyla birlikte şehir, Türkiye’de salep üretiminin önemli merkezlerinden biri olma yolunda ilerliyor.
Uzmanlar, doğru destek politikaları ve üretici eğitimleriyle birlikte Kastamonu’nun salep üretiminde çok daha güçlü bir konuma gelebileceğini belirtiyor.
Salep Yüksek Katma Değerli Bir Ürün
Kastamonu’da devam eden salep hasadı, hem ekonomik hem de çevresel açıdan dikkat çeken bir tarım modeli ortaya koyuyor. Yüksek fiyatı, sınırlı üretimi ve özel yetiştirme koşullarıyla salep, Türkiye’nin en değerli aromatik bitkilerinden biri olmayı sürdürüyor.
Önümüzdeki yıllarda üretim alanlarının genişlemesiyle birlikte salepin hem iç piyasada hem de sanayi kullanımında daha da önemli bir yere gelmesi bekleniyor.
