Türkiye genelinde demografik yapı hızla değişirken, Kastamonu bu dönüşümün en çarpıcı hissedildiği illerden biri haline geldi. TÜİK tarafından açıklanan son veriler, şehirde yaşlı nüfusun hızla arttığını ve aile yapısının giderek küçüldüğünü ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu durum, hem sosyal hem de ekonomik açıdan önemli sonuçlar doğurabilir.
Hanehalkı Küçülüyor, Yalnız Yaşam Artıyor
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 2025 yılı “İstatistiklerle Aile” verilerine göre, Türkiye’de ortalama hanehalkı büyüklüğü yıllar içinde dikkat çekici bir düşüş gösterdi. 2008 yılında ortalama 4 kişi olan hanehalkı büyüklüğü, 2025 itibarıyla 3,08 kişiye kadar geriledi.
Bu değişim, bireyselleşmenin artması ve yaşam tarzlarının dönüşmesiyle doğrudan bağlantılı görülüyor. Özellikle tek kişilik hanelerde belirgin bir artış yaşandı. 2014 yılında yüzde 13,9 olan yalnız yaşayan bireylerin oranı, 2025 yılında yüzde 20,5’e yükseldi. Bu durum, toplumun giderek daha yalnız bir yapıya büründüğünü gözler önüne seriyor.
Çekirdek Aile Geriliyor, Geniş Aile Azalıyor
Veriler, yalnızca bireysel yaşamın değil, aile yapısının da değiştiğini ortaya koyuyor. Çekirdek aile olarak tanımlanan, ebeveynler ve çocuklardan oluşan hanelerin oranı 2014 yılında yüzde 67,4 seviyesindeyken, 2025’te yüzde 62,7’ye düştü.
Benzer şekilde geniş ailelerin oranında da azalma dikkat çekiyor. Birden fazla kuşağın birlikte yaşadığı geniş aile yapısı, 2014’te yüzde 16,7 iken 2025’te yüzde 13,5’e geriledi. Bu tablo, geleneksel aile modelinin giderek zayıfladığını gösteriyor.
Kastamonu’da Aile Yapısı Zayıflıyor
Özellikle Kastamonu özelinde incelendiğinde, aile yapısındaki değişim daha belirgin hale geliyor. Baba ve çocuklardan oluşan hanelerin oranı Türkiye genelinde bazı illerde yüksek seyrederken, Kastamonu bu kategoride en düşük oranlara sahip iller arasında yer aldı. Bu durum, şehirde çocuk nüfusunun azaldığına dair önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
Kastamonu’da ‘en düşükler’ arasında
Diğer yandan, baba ve çocuklardan oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu iller, yüzde 4,3 ile Kilis, yüzde 3,7 ile Batman ve yüzde 3,6 ile Malatya olurken, bu oranın en düşük olduğu iller ise sırasıyla yüzde 2,2 ile Sinop, yüzde 2,3 Nevşehir ve Kastamonu oldu.
Kastamonu Yüzde 39,8 İle İkinci Sırada
Kastamonu’nun en dikkat çeken özelliklerinden biri ise yaşlı nüfus yoğunluğu. Türkiye’de en yaşlı nüfusa sahip ikinci il konumunda bulunan şehir, bu alanda ciddi bir demografik baskıyla karşı karşıya.
Özellikle tek başına yaşayan ve aynı şehirde çocuğu bulunmayan yaşlı bireylerin oranı oldukça yüksek. Bu kategoride Çankırı yüzde 40,9 ile ilk sırada yer alırken, Kastamonu yüzde 39,8 ile ikinci sırada bulunuyor. Bu oran, şehirde yaşlı bireylerin sosyal destekten yoksun kalma riskinin arttığını ortaya koyuyor.
Türkiye Genelinde Bölgesel Farklılıklar Sürüyor
Türkiye genelinde hanehalkı büyüklüğünde bölgesel farklılıklar da dikkat çekiyor. Güneydoğu Anadolu illerinde daha kalabalık aile yapısı öne çıkarken, batı ve kuzey bölgelerinde daha küçük haneler yaygınlaşıyor.
Örneğin, ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il 4,84 kişi ile Şırnak olurken, en düşük değer 2,49 kişi ile Tunceli’de kaydedildi. Bu fark, Türkiye’nin sosyo-kültürel çeşitliliğinin demografik yapıya da yansıdığını gösteriyor.
Gelecek İçin Uyarı Niteliğinde
Ortaya çıkan veriler, yalnızca bugünü değil geleceği de yakından ilgilendiriyor. Nüfusun yaşlanması, doğum oranlarının düşmesi ve aile yapısının küçülmesi, özellikle Kastamonu gibi şehirlerde iş gücü, sosyal hizmetler ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından risk oluşturuyor.
Uzmanlar, bu eğilimin tersine çevrilebilmesi için genç nüfusu teşvik eden politikaların artırılması ve aile yapısını destekleyen sosyal projelerin hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Kastamonu’daki mevcut tablo ise bu konuda acil adımlar atılması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.
