Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, CNN Türk’te yayınlanan Tarafsız Bölge programında Türkiye’nin gündeminde yer alan su krizi tartışmalarına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Özellikle Ankara’da yaşanan su sorunlarına dikkat çeken Bakan Yumaklı, içme suyunun devlet ve yerel yönetimler açısından tartışmasız bir öncelik olduğunu vurguladı. Yumaklı, su yatırımları konusunda yetki ve sorumlulukların yasal çerçevede net biçimde belirlendiğini ifade ederek, “Baraj yapmak belediyelerin görevidir” açıklamasında bulundu.
Türkiye’de Suyun Kullanım Oranları ve Öncelik Sırası
Bakan Yumaklı, Türkiye’deki su kullanım oranlarına ilişkin detaylı bilgiler paylaştı. Açıklamasına göre ülkede kullanılan suyun yaklaşık yüzde 79’u tarımsal sulamada değerlendiriliyor. İçme ve kullanma suyu yüzde 11’lik paya sahipken, sanayi kullanım oranı ise yüzde 10 seviyesinde bulunuyor. Bu dağılımın Türkiye gibi tarımsal üretimin yoğun olduğu ülkeler için olağan olduğunu belirten Yumaklı, suyun kullanımında belirlenmiş bir öncelik sıralaması bulunduğunu söyledi.
Bu sıralamada ilk sırada içme ve kullanma suyu yer alıyor. İkinci sırada çevresel su ihtiyacı ve doğal yaşamın sürdürülebilirliği bulunurken, üçüncü sırada tarımsal sulama geliyor. Enerji üretimi dördüncü, turizm ve ticari kullanım ise beşinci sırada konumlanıyor.
“İçme Suyu Ulusal Bir Önceliktir”
İçme suyunda herhangi bir eksikliğin kabul edilemez olduğunun altını çizen Bakan Yumaklı, bu konunun yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı ya da Devlet Su İşleri’nin (DSİ) değil, tüm Türkiye’nin ortak önceliği olduğunu söyledi. Yetkili kurumların, görev ve sorumluluklarını bu öncelik sıralamasına göre yerine getirmek zorunda olduğunu belirten Yumaklı, “İçme suyu varken başka bir alana öncelik veremezsiniz. Bu hem yasal hem de vicdani bir sorumluluktur” ifadelerini kullandı.
Baraj ve İçme Suyu Yatırımlarında Belediyelerin Rolü
Bakan Yumaklı, baraj yapımı ve içme suyu temini konusundaki yasal düzenlemelere de açıklık getirdi. Büyükşehir belediyeleri için 5216 sayılı Kanun’un açık hükümler içerdiğini belirten Yumaklı, bu yasaya göre baraj, isale hattı ve su tesislerinin kurulmasının belediyelerin görev ve sorumluluk alanında olduğunu ifade etti. Büyükşehir olmayan belediyeler için de benzer yükümlülüklerin geçerli olduğunu söyledi.
DSİ’nin devreye girdiği durumların ise istisnai olduğunu vurgulayan Yumaklı, belediyelerin talep etmesi ve yatırımın kamu programına alınması halinde DSİ’nin sürece dahil olduğunu aktardı. Bu durumda DSİ ile belediyeler arasında protokol yapıldığını ve maliyetin belediye tarafından geri ödendiğini dile getirdi.
Türkiye’nin İmza Barajları ve DSİ’nin Tecrübesi
Devlet Su İşleri’nin dünya genelinde örnek gösterilen bir kurum olduğunu belirten Yumaklı, Türkiye’deki birçok büyük barajın yerli mühendislik birikimiyle hayata geçirildiğini söyledi. Yusufeli Barajı’nı bu projelere örnek gösteren Bakan, geçmişte İstanbul, Ankara ve Kocaeli gibi büyükşehirlerde yapılan barajların da yerel yönetimlerin sorumluluğunda gerçekleştirildiğini hatırlattı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olduğu dönemde hayata geçirilen baraj projelerinin, kentin su sorununu uzun yıllar çözdüğünü vurgulayan Yumaklı, “O dönem İstanbul’da bidonla su taşınan günler geride kaldı” dedi.
Ankara’daki Su Sorunu Neden Yaşandı?
Ankara’da yaşanan su sıkıntısının temel nedeninin kuraklık değil, yanlış planlama olduğunu savunan Bakan Yumaklı, Çamlıdere Barajı üzerinden yapılan hatalı su yönetimine dikkat çekti. Elektrik maliyetlerinden kaçınmak için belirli bir kaynağa aşırı yüklenildiğini belirten Yumaklı, bu durumun baraj seviyesinin düşmesine ve sistemin basınç kaybetmesine yol açtığını ifade etti.
“Yazın su almanız gereken yerden kışın su almayın” uyarısında bulunan Bakan, bu tür mühendislik hatalarının önceden öngörülebilir olduğunu ve gerekli pompa sistemlerinin zamanında kurulmamasının vatandaşları mağdur ettiğini söyledi.
“Sorun Kuraklık Değil, Yönetim Eksikliği”
Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin farklı kaynaklardan su temini için gerekli izinleri almasına rağmen altyapı yatırımlarını hayata geçirmediğini ifade eden Yumaklı, su sıkıntısının temel nedeninin beceriksizlik olduğunu savundu. Ayrıca şehirdeki kayıp-kaçak oranlarının da ciddi bir problem olduğuna dikkat çekti.
Ankara’da arıtma tesisine verilen suyun yaklaşık yüzde 47’sinin kayıp-kaçak nedeniyle vatandaşlara ulaşmadığını belirten Bakan, bu oranın kabul edilebilir seviyelere düşürülmesi gerektiğini söyledi. “Suyu barajdan arıtma tesisine getiriyorsunuz ama musluktan çıkmıyor. Bu, yerel yönetimlerin çözmesi gereken bir sorundur” dedi.
Belediyelere Çağrı: Planlama ve Altyapı Şart
Bakan Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanlığı olarak siyasi ayrım gözetmeksizin tüm belediyelerle iş birliğine açık olduklarını vurguladı. Ancak bu iş birliğinin teknik gereklilikler ve yasal çerçeve içinde yürütüldüğünü belirten Yumaklı, plansızlık ve ihmalkârlığın su krizlerini kaçınılmaz hale getirdiğini ifade etti.
Son olarak Yumaklı, “Ankara’da yaşanan sorun ne kuraklıktır ne de kaynak yetersizliğidir. Asıl sorun, doğru yönetilemeyen altyapı ve zamanında alınmayan önlemlerdir” sözleriyle açıklamalarını tamamladı.
