Kastamonu’nun Araç ilçesine bağlı Oycalı köyünde hayata geçirilmesi planlanan kalker ocağı projesine ilişkin önemli bir yargı kararı verildi. Devlet Su İşleri 23. Bölge Müdürlüğünün Araç Çayı Taşkın Koruma Projesi’nde kullanmayı planladığı II-A Grubu Kalker Ocağı için alınan “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararı, Kastamonu İdare Mahkemesi tarafından iptal edildi.
Yargı süreci, Oycalı Köyü Yardımlaşma Dayanışma Kültür Derneğinin başvurusu üzerine başladı. Dernek, 21 Temmuz 2025 tarihli kararın çevre, doğal yaşam, su kaynakları ve bölgenin tarihî değerleri üzerindeki muhtemel etkileri yeterince değerlendirilmeden verildiğini savunarak iptal talebinde bulundu.
Tarihî kalıntılar bilimsel açıdan yeterli incelenmedi
Kastamonu İdare Mahkemesi, yaptığı değerlendirmede proje sahasının yaklaşık 300 metre yakınında Roma Dönemi’ne ait nekropol ve mimari kalıntılar bulunduğuna dikkat çekti. Söz konusu kültürel miras unsurlarının proje tanıtım dosyasında yeterli ve bilimsel bir incelemeye konu edilmediği belirtildi.
Mahkeme, taş ocağı faaliyetlerinin tarihî alanlar üzerinde oluşturabileceği etkilerin daha kapsamlı biçimde araştırılması gerektiği sonucuna ulaştı. Bu değerlendirme, kararın iptal edilmesindeki önemli gerekçelerden biri oldu.
Doğal yaşam ve su kaynakları da kararda yer aldı
Kararda yalnızca tarihî değerler değil, bölgenin doğal yapısı da ele alındı. Flora, fauna, entomofauna, biyolojik çeşitlilik ve doğal habitat üzerindeki etkilerin mevcut dosyada yeterince açıklanmadığı değerlendirildi.
Patlatmalı yöntemle yürütülmesi planlanan taş ocağı faaliyetlerinin yol açabileceği toz ve gürültünün yanı sıra su kaynakları ile çevredeki canlı yaşamı üzerindeki muhtemel sonuçlarının da ayrıntılı şekilde incelenmediği kaydedildi.
Davacı dernek ise bölgede halen faaliyet gösteren taş ve maden ocakları ile hidroelektrik santrallerinin etkilerine, kuraklığa ve tarımsal üretimde yaşanan sorunlara dikkat çekti. Yeni projenin mevcut çevresel yükle birlikte değerlendirilmesi gerektiği savunuldu.
Mahkemeden kapsamlı ÇED değerlendirmesi kararı
Tüm tespitleri birlikte ele alan mahkeme, projenin çevresel sonuçlarının kapsamlı bir ÇED süreci içerisinde değerlendirilmesi gerektiği kanaatine vardı. Bu nedenle kalker ocağı için daha önce verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararı hukuka uygun bulunmayarak iptal edildi.
